مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٢٩
وَ عِنْدَهُ مَفاتِحُ الْغَيْبِ لا يَعْلَمُها الَّا هُوَ وَ يَعْلَمُ ما فِى الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَ ما تَسْقُطُ مِنْ وَرَقَةٍ الَّا يَعْلَمُها وَ لا حَبَّةٍ فِى ظُلُماتِ الْارْضِ وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ الَّا فى كِتابٍ مُبينٍ «١» كليدهاى غيب، تنها نزد اوست؛ و جز او، كسى آنها را نمىداند. او آنچه را در خشكى و درياست مىداند؛ هيچ برگى (از درختى) نمىافتد، مگر اينكه از آن آگاه است؛ و نه هيچ دانهاى در تاريكىهاى زمين، و نه هيچ تر و خشكى وجود دارد، جز اينكه در كتابى آشكار [: در كتاب علم خدا] ثبت است.
وَ ما كانَ لِنَفْسٍ انْ تُؤْمِنَ الَّا بِاذْنِ اللَّهِ «٢» هيچ كس نمىتواند ايمان بياورد، جز به فرمان خدا (و توفيق و يارى و هدايت او).
فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدى مَنْ يَشاءُ «٣» پس خدا هر كه را بخواهد (و مستحق بداند) گمراه، و هر كس را بخواهد (و شايسته بداند) هدايت مىكند.
اشتباه اين گروه در برداشت غلط از آيات فوق و نظاير آنها، اولًا از آنجا ناشى شده كه از تفسير آيات به وسيله يكديگر غافل شده و به همين جهت آياتى را كه بايد در كنار اين آيات مورد ملاحظه قرار مىدادند، ناديده گرفتهاند و آن، آياتى است كه به صراحت سخن از آن دارد كه انسان در انجام اعمال و سرنوشت خويش مختار است و اگر خوبى يا بدى نيز به او مىرسد بواسطه عملكرد خود اوست؛ نظير:
انَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِانْفُسِهِمْ «٤» خداوند سرنوشت هيچ قومى را تغيير نمىدهد مگر آنكه آنان آنچه را در خودشان است، تغيير دهند.