مباحث تكميلى عقايد - ابراهیم زاده، عبدالله؛ سبحانی، سعید - الصفحة ١٢٥
درس چهاردهم: آزادى، اختيار و مسئوليت انسان هدف: فراگير پس از فراگيرى اين درس:
١- بر اين حقيقت به خوبى آگاه مىشود كه انسان، موجود آزاد و انتخابگر است.
٢- انديشه انحرافى جبر و مجبور بودن انسان در كارها را به آسانى دفع و رد مىكند.
٣- تفويض را نيز انديشه انحرافى و باطل مىيابد.
٤- اراده الهى را منافى آزادى و اختيار انسان نمىداند.
انسان، موجودى آزاد و انتخابگر از بحثهاى اساسى در زمينه انسانشناسى، بحث درباره آزادى، اختيار و مسؤوليت انسان و محدوده آنها است. براى هر انسان كاوشگر در مسائل انسانى، ابتدا اين سؤالات به ذهن مىآيد كه آيا انسان داراى اختيار و قوّه انتخاب است و يا اينكه جبرى خارج از وجود او بر اعمال و رفتارش حاكم است؟ در صورت قايل شدن به اختيار نيز، آيا اختيار او محدود به حدودى است و يا اينكه حد و مرزى ندارد؟ نقش قضا و قدر (سرنوشت) در اعمال انسان چيست؟ راه فرارى از آن وجود دارد يا نه؟ عقل و دين براى او مسؤوليّتى قايل هست يا نه؟
براى يافتن پاسخ اين پرسشها يكى از ابتدايىترين راهها مراجعه به عقل و وجدان خود انسان است. «١» هر انسانى با مراجعه به وجدان خويش مىيابد كه در انتخاب راه و