تاريخ انبياء - ورعی و فرقانی - الصفحة ٣٨

انسان نيز در آيات مربوطه به ميان آمده است و گرنه جز دو موضوع خلقت و امتحان وى در بهشت، از احوال و اوصاف شخصى آدم (ع) و يا مسائل مربوط به پيامبرى وى، مطلبى بيان نشده است.
توضيح آنكه خلافت الهى و جانشينى انسان از سوى خداوند اختصاص به آدم (ع) ندارد و خداوند اراده كرده است كه انسان كامل، جانشين وى در زمين باشد و بتواند افعال و اوصاف الهى را از خود به منصه ظهور برساند. سجده بر آدم (ع) نيز متعلق به مقام انسانيت اوست و اختصاص به شخص ايشان ندارد. دليل اين مطالب نيز آن است كه در موضوع جعل و قرار دادن خليفه و جانشين بر روى زمين، از صيغه اسم فاعل «جاعل» استفاده كرده و فرموده است:
انّى‌ جاعِلٌ فِى الْارْضِ خَليفَه ...» «١» به كار بردن اين واژه، نشانه دوام و استمرار اين كار است و معلوم مى‌شود كه خداوند براى هميشه، خليفه مى‌آفريند. در موضوع سجده بر آدم (ع) نيز خداوند در سوره اعراف همه انسانها را مخاطب قرار داده و مى‌فرمايد:
وَلَقَدْ خَلَقْنَاكُمْ ثُمَّ صَوَّرْنَاكُمْ ثُمَّ قُلْنَا لِلْمَلَائِكِةِ اسْجُدُوا لآِدَمَ (اعراف: ١١)
و در حقيقت، شما را خلق كرديم، سپس به صورتگرى شما پرداختيم؛ آنگاه به فرشتگان گفتيم: «براى آدم سجده كنيد.» از اين آيه نيز مشخص مى‌شود كه آفرينش آدم (ع) الگويى بوده است براى آفرينش انسانها؛ و خلاصه اينكه عصاره انسانيت و مقام شامخ انسان در اين داستان به صورت آدم (ع) جلوه كرده و آدم الگوى انسانيت شده است. فرشتگان هم در پيشگاه مقام انسانيت خضوع و خشوع كردند و نه تنها در پيشگاه شخص آدم (ع)، بلكه آنان در برابر انسان كامل مانند پيامبران و امامان (ع) نيز خاضع و خاشع هستند. «٢» اما شرح دو مورد از موارد مربوط به حضرت آدم (ع) كه در آيات كتاب الهى بيان شده، از اين قرار است:
١. خلقت آدم (ع)
بنابر آيات قرآن كريم، زمانى كه خداوند اراده فرمود جانشينى براى خود در زمين برگزيند و آدم (ع) را بيافريند، فرشتگان الهى كه همواره در حال عبادت و تسبيح و تقديس حق تعالى هستند، پرسيدند: