رسانه‌هاى مجازى، آموزش‌هاى مجازى، تفريح‌هاى مجازى، ارتباطهاى مجازى و غيره و غيره، همگى تجاربى مجازى هستند. در يك تجربه مجازى، بر خلاف يك تجربه واقعى، داده‌هايى كه از طريق حواسّ پنج‌گانه ما دريافت مى‌شوند، نه در بستر دنياى واقعى، بلكه از طريق پايگاه‌هاى داده مجازى، به ما ارسال مى‌شوند. حال با وجود اين تفاوت به ظاهر جزئى، اين ميزان تجربه مجازى كه انسان‌ها در روز، با آن مواجه مى‌شوند، چه تغييراتى را در زندگى روزمرّه آنها ايجاد مى‌كند؟ اينكه تا همين نيم قرن پيش، خبرى از كامپيوترهاى شخصى نبود، زندگى چه تفاوت‌هاى با امروزه داشت؟ بياييد اين تغييرات را در سه جبهه مورد بررسى قرار دهيم: رسانه‌هاى مجازى و بحث وابستگى اطّلاعاتى، آموزش و تفريح‌هاى مجازى و بحث سلامت جسمى و در نهايت، ارتباطهاى مجازى و بحث فردگرايى. ابتدا به بررسى وابستگى اطّلاعاتى مى‌پردازيم.

بيولوژيكى يا سايبرنتيكى؟

طرز عملكرد سيستم عصبى بدن انسان، دقيقاً مشابه عملكرد يك سيستم سايبرنتيك است. يك سيستم سايبرنتيك از دو بخش توليد اطّلاعات و توليد انرژى تشكيل مى‌شود. در سيستم بيولوژيكى بدن ما، حواسّ پنج‌گانه داده را به مغز مى‌دهند و مغز آنها را پردازش كرده، اطّلاعات را از طريق سيستم عصبى به تمام بدن منتقل مى‌كند. بخش ديگر سيستم بيولوژيكى بدن ما نيز توليد انرژى از طريق سوخت و ساز است.

امّا در يك سيستم سايبرنتيك: بخش اوّل اين سيستم، دريافت داده از طريق حسگرها (سنسورها) است. اين داده، سپس به يك پردازشگر منتقل شده و داده‌ها پردازش مى‌شوند. بعد از اين، اطّلاعات به صورت سيمى يا بى‌سيم به دستگاه‌هاى مرتبط منتقل مى‌شوند؛ مانند دوربين‌هاى كنترل سرعت. بخش ديگر يك سيستم سايبرنتيك نيز توليد انرژى است.

مهم‌تريم تفاوت بين يك سيستم بيولوژيك و يك سيستم سايبرنتيك در چيست؟ اگر بدن انسان قطع نخاع شود، در واقع سيستم عصبى از گردن به پايين كار نكند، وقتى غذا وارد معده مى‌شود، آيا معده از مغز براى هضم غذا دستور مى‌گيرد؟ مسلّماً، به دليل قطع بودن سيستم عصبى، معده به صورت خودكار عمل هضم را انجام مى‌دهد. پس، مهم‌ترين تفاوت يك سيستم بيولوژيكى با يك سيستم سايبرنتيكى در اين است كه در سيستم بيولوژيكى، اجزا به صورت خودكار عمل مى‌كنند و لزوماً به اجازه مغز براى عمل كردن نياز ندارند؛ امّا در يك سيستم سايبرنتيكى، بخش توليد اطّلاعات همواره به بخش توليد انرژى دستور مى‌دهد.

پس در يك سيستم سايبرنتيك، ما شاهد وابستگى اجزا به بخش توليد اطّلاعات هستيم؛ همان سيستم پردازشگر.

از طرفى، اجزاى سيستم بيولوژيكى بدن انسان، با هر چه فراگيرتر شدن سيستم‌هاى سايبرنتيكى، با اجزاى سيستم‌هاى سايبرنتيكى جايگزين مى‌شوند؛ به خصوص مغز.

چه تفاوتى بين ديدن يك اتّفاق از نزديك و خواندن اخبار آن اتّفاق‌