ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٦٤ - استعداد نهفته يك ملّت براى غربى شدن
استعداد نهفته يك ملّت براى غربى شدن
وقتى قرار بر اين باشد كه از ويژگىها و صفات ژاپنىها صحبت كنيم، شايد چيزى كه همه به اتّفاق، روى آن تأكيد كنند، سختكوشى و پشتكار زياد آنها باشد؛ امّا در اين ميان، خصلتى هست كه ژاپنىها با گذر دورهها و هزارهها، آن را حفظ كردهاند. صفتى كه سبب شده آنها وقتى هر آنچه را كه در ساير ملل و فرهنگهاى بيگانه باشد، وارد كشورشان مىكنند، آن را با آيين و فرهنگ خود ادغام كرده و به بهترين نحو، آن را توسعه بدهند. اين استعداد ذاتى ملّت «ژاپن» در آيين خاصّشان، يعنى شينتو (طريقت كامى [خدا]) بهروزى آشكار داشته است. تاريخ، اينگونه بيان داشته كه در قرن ششم تا هشتم ميلادى، اديان كنفوسيوس، بودا و دائو وارد ژاپن شد و ژاپنىها را با تمدّن چينى، علم و فلسفهاى تازه آشنا كرد. آيين بودا، به خاطر پرداختن به آرمانهاى والاتر و ترغيب به هنر و ادبيات، انگيزهاى براى توسعه تمدّن آن روز ژاپن شد و از آنجايىكه اين دين وارداتى بهسختى از وفادارى به حكومت حمايت مىكرد، دستمايه حاكمان شد تا در تبليغ آن بكوشند. بهگونهاى كه در قرن هفتم ميلادى، ژاپن به يك كشور بودائى بدل شد و موجبات رشد توسعه ژاپن، پيشرفت، وحدت و انسجام ملّى آن را فراهم آورد.
از ابتداى سده نهم تا انتهاى سده هفدهم ميلادى، شينتو با اديان ديگر، بهويژه بودا در هم آميخت و شكل خاصّى به خود گرفت و در حدود نه قرن، شينتو آگاهانه با ساير اديان خارجى تركيب شد تا جايى كه مكتب جديدى به نام ريوبو ى ا شينتوى تركيبى، ظهور پيدا كرد و توسط كاهنان تبليغ شد. درواقع، ژاپنىها هر آنچه را موجب اعتلا و توسعه كشورشان بشود، داخل مىكنند و آن را توسعه مىدهند؛ امّا اين روحيه ژاپنىها، تنها به اين مورد اكتفا نكرد؛ بلكه طى قرون آتى، بهويژه بعد از پيروزى «بريتانيا» بر «چين»، در آغاز دهه ١٨٤٠ م. در جنگى كه بعدها به جنگ اوّل ترياك معروف شد، موجب شد تا مردمان سرزمين آفتاب تابان، در نظريه دور نگهداشتن غربىها از سرزمينشان تجديدنظر كنند و عدّهاى از دولتمردان اظهار داشتند: همانطور كه مكاتب بودا و كنفوسيوس واردات مطلوب ما بودند، اكنون بايد از تكنولوژى و اطّلاعات دشمن غربى استفاده كرد.
اين تفكّر در ابتدا، موجب قتل اين افراد شد؛ امّا بعدها تحتفشار نظامى «آمريكا» به ژاپن، عهدنامه كاناگاوا بين دو كشور امضا شد كه طى آن، دروازههاى ژاپن بر روى غرب گشوده شد. رفتوآمد كشتىهاى تجارى آمريكايى به بنادر ژاپن، موجب ورود علم و تكنولوژى، بهويژه فرهنگ غربى به اين كشور شد و ژاپنىها هم مانند گذشته براى رشد و اعتلاى خود، فرهنگ بيگانه را جذب كردند و با آنچه خود داشتند، درآميختند. روحيه سختكوشى و پشتكار ژاپنىها كه در شينتو و بوشيدو (طريقت سامورايى) نهان بود، با آنچه از غرب آمده بود، درهم آميخت. مناسبات دينى و فرهنگى كه دست و پاگير رشد و اعتلاى ژاپن مىشدند، كنار گذاشته شدند. قانون منع حمل شمشير گذاشته شد. لباسها تغيير كرد و موى بلند سامورايىها كه شرافت يك سامورايى در گروى آن بود، چيده شد. با اينحال آيين شينتو، سنگرى براى حفظ فرهنگ و