ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٨٧ - چرا قهرمان؟
از افراد در مقابل يكچيز، همگى واكنشها، ذهنيتها و رفتارهاى يكسانى ارائه مىكنند. البتّه ريشه اين موضوع را مىتوان در موارد مختلفى چون نحوه آموزش و تربيت افراد در كودكى- شامل چيزهايى كه مىبينند، مىشنوند، آموزش مىبينند و ...- جستوجو كرد. تمام موارد ذكرشده، در ناخودآگاه جمعى جاى دارند كه محتواى ناخودآگاه جمعى، ديرينگونهها هستند كه در ميان جمع كثيرى از مردم يكسان مىباشند. حال، ديرينگونهها در ارتباط با شخصيت، اينگونه تعريف مىشوند: گونههاى قديمى شخصيت كه ميراث مشترك بشرى بهحساب مىآيند. همه ما در زندگى، تجارب بسيار زيادى را كسب و افراد بسيار زيادى را ملاقات كردهايم، حوادث مختلفى برايمان اتّفاق افتاده است، نقّاشىها و عكسهاى زيادى را ديدهايم، كتابهاى زيادى را مطالعه كردهايم، فيلمهاى فراوانى را ديده و مطالعه كردهايم و افراد ديگرى هم اين دست از موارد را تجربه، ديده، مطالعه، ملاقات و حس كردهاند كه همه و همه اينها عوامل تشكيلدهنده ناخودآگاه جمعى ما هستند. اينجاست كه وقتى با تعدادى از افراد در مورد ويژگىهاى قهرمان صحبت مىكنيد، بدون شك به ديدگاههاى مشتركى در پاسخ آنان مىرسيد. كريستوفر ووگلر به كاركردهاى دراماتيك قهرمان اينگونه اشاره مىكند: بايد بدانيم كه يكى از دلايل اصلى وجود قهرمان در آثار هنرى، ايجاد همذاتپندارى ميان مخاطب و شخصيت قهرمان است. زمانى همذاتپندارى شكل مىگيرد كه قهرمان، خصايص، عواطف و انگيزههايى را داشته باشد كه همه آدمها به طريقى آنها را تجربه كرده يا با آنها روبهرو شده باشند (يا آنها را در قهرمان زندگىاشان ديده يا خود را قهرمان دانسته و به مشكلاتى برخورده باشند).
نقايص هم در زمره همين ويژگىها قرار دارد. براى واقعىتر جلوه دادن قهرمان، نويسندگان، برخى نقصها و نقاط ضعف را در شخصيت مورد نظرشان قرار مىدهند. ويژگى ديگر قهرمان اين است كه در طول داستان، بيش از همه ياد مىگيرد و به رشد در بخشهاى گوناگونى مىرسد.
ووگلر انواع قهرمانها را اينگونه معرفى مىكند:
١. قهرمانان راغب و قهرمانان بىميل: به عبارت ديگر، قهرمانانى كه با تلاش و انگيزه، قصد به پايان رساندن ماجرا را دارند و قهرمانانى كه بىميل و بدون انگيزه هستند. در چنين شرايطى بايد نيروى محرّكى، آنها را در ماجرا هل بدهد؛
٢. ضدّ قهرمان: شايد براى شما اين مسئله پيش آمده باشد كه چطور رابين هود ى ا كاپيتان جك اسپارو كه به طور اساسى دزد هستند، از محبوبترين و قهرمانترين شخصيتها بهحساب مىآيند!
٣. قهرمانان كاتاليزور: شخصيت اصلى كه ممكن است قهرمانانه عمل كند، امّا خودش چندان دچار تغيير نمىشود؛ زيرا كاركرد اصلى آن، ايجاد تحوّل در ديگران است؛
٤. قهرمانان گروهمدار و تكرو: قهرمانانى كه به صورت گروهى يا فردى، دست به اقداماتى مىزنند و مىتوانند هر يك از سه تعريف ديگر را شامل شوند.
چرا قهرمان؟
فيلمهاى خاصّى با مخاطب خاص وجود دارند كه فاقد قهرمان هستند؛ فيلمسازانى كه هيچ قهرمانى در دنيايشان زندگى نمىكند. اگر اين دست فيلمها را كنار بگذاريم، به تعداد بسيار زيادى از آثار سينمايى مىرسيم كه هركدام، داستان و ماجراى مخصوص به خود را دارد. اينجاست