«الرَّحْمنُعَلَّمَ الْقُرْآنَ خَلَقَ الْإِنْسانَ عَلَّمَهُ الْبَيانَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ وَ السَّماءَ رَفَعَها وَ وَضَعَ الْمِيزانَ أَلَّا تَطْغَوْا فِي الْمِيزانِ وَ أَقِيمُوا الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لا تُخْسِرُوا الْمِيزانَ؛

و آسمان را افراشت و ميزان را وضع كرد ...»

ميزان چيست؟

در پايين‌ترين، ساده‌ترين و مادّى‌ترين ترجمه فارسى، آن را ترازو مى‌نويسند؛ امّا ميزان بسيار فراتر از ترازو است.

مى‌توان بهتر گفت كه ميزان، تناسبات و نظم الهى موجود در خلقت است؛ متوازن، متناسب، جميل، زيبا و هارمونى.[١]

ترازوى بازار نيز شامل اين گستره مى‌شود. يكى با دست بردن در ترازو، ميزان را خراب مى‌كند، ديگرى با دست بردن در تناسبات و توازن‌هاى الهى موجود در خلقت؛ چه تغيير مسير يك رودخانه باشد يا دستكارى آب و هوا يا ساخت بناها و اشكالى خارج از هنرهاى سنّتى ساخته شده بر اصول و ميزان. اين است خلاصه كار آنها كه خلقت و كار خدا را ناقص مى‌بينند و به پيروى از كاهنان باستانى‌اشان، مى‌خواهند به زعم خود خلقت خدا را بهتر كرده و با او رقابت كنند.

چه كسى ميزان را تعيين مى‌كند؟ تناسب چيست؟ متر از كجا آمد؟ فوت و يارد و ميل و زرع و وجب از كجا؟

بالأخره كِى و چرا گفتند كه «انسان ميزان همه چيز است؟»[٢]

امروزه هم كه گفته مى‌شود همه اينها نسبى و قراردادى‌اند و بر همين اساس، آنها را عوض كرده و هركس به ميل و ميزان خود، سَبكى جديد خلق مى‌كند.

خشت اوّل: منظور ما از سنّت، امرى ساخته انسان نيست. سنّت حقيقى، امرى قدسى است كه از الله عزّوجلّ به سوى ما، پايين مى‌آيد؛ سنّتى كه همه چيز را در بر مى‌گيرد: دين جامع. اين را اسلام به ما مى‌آموزد و تمام تمدّن‌هاى سنّتى ديگر نيز در چنين موضوعى متّفق‌القولند. سنّت، تجربيات جمع شده قومى و انسانى نيست. اگر امروزه عدّه‌اى آن را سنّت مى‌گويند، اشتباه مى‌كنند.

«سُنَّةَاللَّهِ فِي الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلُ وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّةِ اللَّهِ تَبْدِيلًا؛