ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٧٠ - كلام نور
ميعادگاه منتظران
تهيه و تنظيم: سيدصادق سيدنژاد
اشاره: بيش از هزار سال است كهمسجد مقدس جمكران ميعادگاهمنتظران و سجدهگاه مشتاقان كوىمهدى، عليهالسلام، است. و هر شبچهارشنبه هزاران عاشق دلسوخته ازگوشه و كنار ايران اسلامى و ديگركشورها به اين مسجد رو مىآورند تاشايد نشانى از آن يار غايب از نظربيايند.
به منظور فراهم آوردن امكانارتباط گستردهتر خوانندگان موعودبا مسجد شريف جمكران بر آن شديمكه در هر شماره صفحاتى را به اينمسجد اختصاص دهيم.
مطالبى كه در اين صفحات درجمىشود همگى توسط معاونتفرهنگى مسجد مقدس جمكران تهيه وتدوين شده و در اختيار علاقهمندانموعود قرار گرفته است.
كلامنور
فانا يحيط علمنا بانبائكمولايعزب عنا شئ من اخباركم .....
علم ما به اخبار شما احاطه دارد وچيزى از آنها بر ما پنهان نمىماند ....[١]
اين عبارت قسمتى از توقيعىاست كه در اواخر صفر سالچهارصد و ده هجرى قمرى خطاب بهعالم بزرگ شيعه ابوعبدالله محمدبنمحمدبن نعمان بغدادى معروف بهشيخ مفيد از ناحيه مقدس امام زمان، عجلالله تعالىفرجه، صادر شدهاست. در ضمن اين عبارت به نكاتارزشمندى از جمله مساله ماهيت علمامام و كم و كيف آن و اشراف كاملحضرت بقيةالله، عجلالله تعالىفرجه، بر تمام امور مردم دردوره غيبت و ... اشاره مىشود.
در مورد علم امام اگر چه شيعه وسنى بالاتفاق معتقدند كه يكى ازشرايط امام برخوردارى از علم وآگاهى كافى نسبتبه كليه امورىاست كه مردم و جامعه به آن نيازدارند، با اين همه چون در تبيينمنزلت امام و تعريف اصل امامت ديدگاههاى متفاوتى دارند؛ يعنىدانشمندان اهل تسنن امامت را يكمقام اجتماعى مىدانند، نظير آنچه كهدر بين تمام ملل از ديرباز بهشيوههاى مختلف رايج است كه درهر يك از آنها فرد خاصى، با شرايطمخصوصى، با توجه به ويژگيهاىفكرى و فرهنگى حاكم بر آن جامعهزمام امور را به دست مىگيرد و درچارچوب اصول و مقررات و قوانينپذيرفته شده اجتماعى به اداره امورجامعه مىپردازد.
اما بر طبق ديدگاه شيعيان، امامتيك منصب الهى است و امام جانشينىپيامبر را برعهده دارد و در نتيجهتمام مسئوليتهاى پيامبر بجز دريافتوحى متوجه اوستبر اين اساس اوبايد معصوم از خطا و گناه و اعلم بهتمام امور دينى و دنيوى باشد تابتواند با توجه به واقعيات نظام هستىو مصالح افراد، كليه نيازهاى مادى ومعنوى آنها را برآورده نمايد. لذاپيروان اين دو مكتب در مقدار و نوع وكيفيت علم امام، نظر يكسانىنمىتوانند داشته باشند؛ چون بر طبقتعريفى كه علماى اهل سنت از امامارائه مىدهند برخوردارى از مقدارمتوسط علم و آگاهيهاى رايج كهافراد عادى هم از آن برخوردارندبراى انجام اين مسئوليت كفايتمىكند. ولى وقتى از اين منظر بهمجموعه روايات موجود در متونشيعى نگاهى مىاندازيم به چنديندسته از روايات در زمينه توصيفويژگيهاى والاى علوم ائمه اطهار، عليهمالسلام، برمىخوريم. به عنوانمثال در «اصول كافى» در بابى تحتعنوان «ان الائمة يعلمون علم ما كان ومايكون و انه لايخفى عليهم شىء» رواياتى آورده شده است كه در آنهابتصريح بيان مىشود كه ائمه، عليهمالسلام، به همه امورى كه پيشاز اين اتفاق افتاده است و يا بعد از اينبه وقوع خواهد پيوست آگاهند وچيزى بر آنان مخفى نمىماند و يا درجلد بيست و ششم «بحارالانوار» درصفحات صد و نه به بعد در ضمن