و بر وفق سمع گوشهاى خويش تنبيه نخواهد نمود، بلكه مسكينان را به عدالت داورى خواهد كرد و به جهت مظلومان زمين به راستى حكم خواهد نمود؛ و جهان را به عصاى دهان خويش زده، شريران را به نفخه لبهاى خود خواهد كشت. و كمربند كمرش عدالت خواهد بود و كمربند ميانش امانت؛ و گرگ با بره سكونت خواهد داشت و پلنگ با بزغاله خواهد خوابيد و گوساله و شير و پروارى با هم و طفل كوچك آنها را خواهد راند؛ و گاو با خرس خواهد چريد و بچه‌هاى آنها با هم خواهند خوابيد و شير، مثل گاو كاه خواهد خورد و طفل شيرخواره بر سوراخ مار بازى خواهد كرد و طفل از شير باز داشته شده دست خود را بر خانه افعى خواهد گذاشت و در تمامى كوه مقدس من ضرر و فسادى نخواهند كرد؛ زيرا كه جهان از معرفت خداوند پر خواهد بود، مثل آبهايى كه دريا را مى‌پوشاند.[١]

يهوديان آرمان مسيحا را توسعه داده، مسائلى ديگر بر آن افزودند و گفتند كه در دوران مسيحا، بركات طبيعت افزايش مى‌يابد. آنان چيزهايى را براى دوران مسيحا تخيل كردند كه حتى در عصر درخشان داوود و سليمان وجود نداشت. مثلًا معتقد شدند كه در عصر مسيحا، ابر و باد و مه و خورشيد و فلك به نفع بنى‌اسرائيل رفتارهاى تازه‌اى خواهند داشت و زمين نانهاى پخته و لباسهاى دوخته توليد خواهد كرد. اين آرمانها در كتابهاى فراوانى ثبت شد و با اين كار، ادبيات مكاشفه‌[٢] پديد آمد كه كتاب دانيال در عهد عتيق نمونه‌اى از آن است. به نظر گروهى از دانشمندان، خاستگاه اين عقيده دين زرتشت است. زرتشتيان معتقدند دور جهان دوازده هزار سال است كه به چند مقطع تقسيم مى‌شود و موعود آن دين كه «سوشيانت» خوانده مى‌شود در واپسين هزاره، بر خواهد خواست. از ديدگاه پژوهشگران عقيده زرتشتيان در اين باره به يهوديت سرايت كرد و اعتقاد به قيام ماشيح را پديد آورد.[٣]

مدعيان مسيحايى يهود

شور و التهاب انتظار موعود آخرالزّمان در تاريخ پر فراز و نشيب يهوديت و مسيحيت موج مى‌زند. يهوديان در سراسر تاريخ سياه خود هر گونه خوارى و شكنجه را به اين اميد بر خود هموار مى‌كردند كه روزى ماشيح بيايد و آنان را از گرداب ذلت، درد و رنج رهانده، بر جهان سرورى دهد به گونه‌اى كه همه مردم جهان در برابر يهوديان خضوع كنند.

از روزگاران باستان تا عصر حاضر، صدها تن برخاستند و نغمه‌