١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٢٨ - روش فیض کاشانی در شرح احادیث غیر فقهی بر اساس کتاب الوافی

١. واژه‌شناسی

فیض در تعلیقات خود بر احادیث الوافی، معنای مفردات دشوار را توضیح می‌دهد؛ لیکن به صورت مختصر و بدون ارجاع و استناد لغوی. او این روش را در تمامی تعلیقات لغوی خویش در پیش گرفته است؛ مثلاً در توضیح معنای مفردات روایتی چنین می‌نویسد:

«السلم» بالکسر، الصلح و المسالم و ربما يفتح و بالتحريك الاستسلام. «تحلله» ای جعله حلة علی نفسه. و فی بعض النسخ بالجيم من الجلل بمعنی العطاء و الستر و لعله الأصح... .[١]

٢. بررسی سند

فیض در تعلیقات خود، به ندرت، به بررسی اسناد پرداخته و گاه تنها نوع حدیث را ذکر نموده است. به نظر می‌رسد که او در الوافی، قصد بررسی اسناد را نداشته و گاه تنها به اشاره‌ای کوتاه و گذرا بسنده نموده است؛ برای مثال، توضیح او درباره حدیث زیر گویای این مطلب است:

عن أبی عبدالله٧ قال: من حفظ من أحاديثنا أربعين حديثاً بعثه الله يوم القيامة عالماً فقيهاً.[٢]

فیض می‌نویسد:

هذا الحديث مشهور مستفيض بين الخاصة و العامة، بل قال بعضهم بتواتره و قد رواه أصحابنا بطرق کثيرة مع اختلاف اللفظ.[٣]

٣. شرح حدیث با تمسک به معارف قرآنی و بر اساس مبانی فلسفی

فیض کاشانی در شرح و تبیین معنای حدیث به معارف قرآنی و بالأخص دیدگاه‌های تفسیری خود تمسک می‌جوید. فیض اولین مرجع و مصدر پژوهشی خود را قرآن کریم می‌داند و پس از آن به احادیث پیامبر و اهل بیت تمسک می‌جوید. فیض بر خلاف بعضی اخباریان، معارف قرآنی و تفسیری را در رأس همت خویش می‌نهد. برای آشکار شدن این مطلب، به شرح او ذیل یکی از روایات الکافی نظر می‌افکنیم:

علی بن محمد، عمن ذکره، عن بن عيسی، عن محمد بن حمران، عن الفضل بن سکن، عن أبی عبدالله٧ قال: قال أميرالمؤمنين٧: إعرفوا الله بالله و الرسول بالرسالةِ و أولی الأمرِ بالأمرِ بالمعروفِ و العدلِ و الإحسانِ؛[٤]

علی٧ فرمود: خداوند را به واسطه خداوند بشناسید و پیامبر را به واسطه رسالت و پیامبری و اولی الامر را به واسطه امر به معروف و عدل و نیکی.


[١]. معارف، ١٣٨١، ٤٠.

[٢]. همان، ص٤٠١.

[٣]. الوافي، ج١، ص٥.

[٤]. همان، ص٧.