غناي گنجینه سخنان گهربار پیامبر اکرم٦ وامامانمعصوم: در عصر کنونی مرهون تلاش‌هایبی‌دریغ مسلمان صدر اسلام و نسل‌هایپس از ایشاناست. یکیاز مهم‌ترینو ارزشمندترین روش‌ها در حفظ و انتشار اقوال، سیره و سنن ثقل اصغر، رحله (سفر)های
محدثان است.

تأمّل در دستاورد سفرهایحدیث‌پژوهان چهار قرن نخستین عالم اسلام، تصریح می‌نماید که مجموع این کوچ‌ها یازده هدف عمده را دنبال می‌کرد: ١. طلب و فراگیریاحادیث، ٢. اطمینان از صحّت و اتقان احادیث، ٣. طلب علّو در اسناد، ٤. نشر و فرادهیاحادیث، ٥. بررسیاحوال روات، ٦. مذاکره علما در فهم و نقد احادیث، ٧. تأثیر در بهبود اوضاع فرهنگی ـ دینیشهرهایمقصد، ٨. کسب علوم مختلف حدیث، ٩. اخذ کتب حدیث، ١٠. نشر کتب حدیث، ١١. تدوین مجموعه‌هایحدیث. در این نوشتار به معرفیو ذکر آثار گران‌بهایبرخیاز این محدثان ـ که از مصادیق بارز زحمات ایشان است ـ می‌پردازیم.

کلید واژه‌ها: رِحله (سفر)، تاريخ حدیث، اخذ حديث، نشر حديث، علوّ اسناد، کتبحدیث.

درآمد

بر هيچ مسلماني پوشيده نيست كه قرآن كريم و روايات معصومان: دو منبع ارزشمند در شريعت اسلام هستند. قرآن سند زنده و معجزه جاويدان پيامبراكرم٦، از همان بدو نزول با تشويق و اهتمام ايشان حفظ و نگارش شد، اما سنن و روايات حضرت محمد٦ و ائمه اطهار: در طول تاريخ پرفراز و نشيب خود با نابساماني‌هايي روبه‌رو شد، ولي ياران و اصحاب واقعي ايشان، با روح علمي كه اسلام در آنان دميده بود و در اطاعت از آيه «نفر»[٣] و به منظور تشويق و ترغيب رسول خدا٦ به فراگيري

[١] کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث.

[٢]* استادیار علوم قرآن و حدیث دانشگاه پردیس قم.

[٣]. الكافي، ج٣، ص٤٢٨.