يكى از نكاتى كه در باره موضوع ساده‌زيستى و دوري از تفريط در مصرف، توجّه به آن ضرورى است، در نظر گرفتن فرهنگ عمومى مردم، در زمان‌هاى مختلف است. به سخن ديگر، ساده‌زيستى، به معناى استفاده از پوشاك يا غذاى نامرغوب و يا مسكن نامطلوب و در يك جمله، زندگى نامتعارف نيست. در روايتى از امام رضا٧ آمده است كه مى‌فرمايد:

إنَّ أهلَ الضَّعفِ مِن مَوالِىَّ يُحِبّونَ أن أجلِسَ عَلَى اللُّبودِ وألبَسَ الخـَشِنَ، و لَيسَ يَتَحَمَّلُ
الزَّمانُ ذلِكَ؛[٢]

دوستان سست‌عقيده‌ام، دوست دارند كه من بر پلاس بنشينم و جامه زُمُخت بپوشم؛ امّا اين روزگار، گنجايش چنين كارى ندارد.

همچنين، هنگامى كه سفيان ثورى، ملاحظه كرد امام صادق٧، لباس زيبايى بر تن دارد و به ايشان ايراد گرفت كه پدرانش از اين گونه لباس‌ها استفاده نمى‌كرده‌اند، امام فرمود:

إنَّ آبائى: كانوا فى زَمان مُقفِر مُقتِر، و هذا زَمانٌ قَد أرخَتِ الدُّنيا عَزالِيَها، فَأحَقُّ أهلِها
بِها أبرارُهُم؛[٣]

همانا پدران من در روزگار فقر و تنگ‌دستى زندگى مى‌كردند، حال آن‌كه امروز، زمانه گشايش و فراخى است؛ پس شايسته‌ترين كسان براى بهره‌مندى از اين گشايش، نيكان اين زمانه‌اند.

بنا بر اين، همسويى با فرهنگ مشروع حاكم بر جامعه، نه تنها نكوهيده نيست، بلكه مطلوب و پسنديده است؛ همان گونه كه در روايتى ديگر از امام صادق٧ آمده است:

خَيرُ لِباسِ كُلِّ زَمان لِباسُ أهلِهِ؛[٤]

بهترين جامه براى هر روزگار، جامه مردم همان زمان است.

د. نبايدهاى اصلاح الگوى مصرف، از امكانات شخصى و عمومى

بر پايه آن‌چه در باره ضرورت‌هاى اصلاح الگوى مصرفْ تبيين شد، معيارهاى الگوى صحيح در مصرف، عبارت‌اند از: برنامه‌ريزى، ميانه‌روى، رعايت اولويت‌ها، همدردى با توده‌هاى مردم در تنگناهاى اقتصادى،

[١]. همان، ج٨، ص٢٤٤، ح٣٣٨؛ علل الشرائع، ص٥٥٩؛ تحف العقول، ص٣٦٠.

[٢]. مكارم الاخلاق، ج١، ص٢٢٠، ح٧٤٨.

[٣]. بحار الانوار، ج٤٧، ص٣٥٤، ح٦٣.

[٤]. الكافي، ج١، ص٤١١، ح٤، ج٦، ص٤٤٤، ح١٥.