حديث گرده افشاني درختان خرما (تأبير النخل) در برخي منابع حديثي نقل شده و به پيامبر٦ نسبت داد كه از گرده افشاني درخت خرماي نر بر خرماي ماده منع كرد و موجب زيان مردم شد. اين حديث از سوي دكتر عبدالكريم سروش به عنوان خطاي علمي پيامبر٦ مطرح
شده است.

در اين نوشتار، حديث «تأبير النخل» مورد نقد سندي و محتوايي قرار گرفته است و روشن شده كه اين حديث از قرن سوم در منابع حديثي اهل سنت پيدا شده است. از اين رو، برخي آن را جعل حاكمان زمان براي توجيه جدايي دين و دنيا دانسته‌اند، و از نظر محتوايي نيز مخالف قرآن بوده است و با شأن پيامبر٦ ناسازگار است؛ همان طور كه با پيش آگاهي‌هاي ايشان ـ كه از طريق قرآن در مسأله زوجيت و لقاح گياهان و آگاهي طبيعي ايشان كه از محيط مدينه به دست آورده بود ـ معارض است. بنابراين، اين حديث نمي تواند خطاي علمي پيامبر٦ را به اثبات برساند.

کلید واژه‌ها: پيامبر اسلام، تأبير النخل،‌ لقاح گياهان، نقد سند، نقد متن.

درآمد

با توجه به اين كه قرآن كريم مسأله زوجيت عام موجودات[٢] و زوجيت گياهان را به صورت خاص[٣] و مسأله لقاح گياهان[٤] را مطرح كرده است و با توجه به عملكرد عرب‌هاي صدر اسلام دربارة گرده‌افشاني ساليانه از درخت خرماي نر بر نخل‌هاي ماده، به صورت طبيعي، پيامبر اسلام از اين مطلب اطلاع داشته

[١] عضو هيأت علمي جامعة المصطفي العالمية.

[٢]. کذا. شاید: یکی تعذر تحقیق در مقادیر است.

[٣]. در حاشیه نوشته شده است: از ضوابط اهل حساب مفهوم می شود که غره محرم الحرام سال شهادت به حسب رؤیت دوشنبه باشد و عاشر روز چهارشنبه. و العلم عند الله. (منه).

[٤] عضو هيأت علمي جامعة المصطفي العالمية.