روش شناسی، یکی از بایسته‌های پژوهش حدیثی است. الوافی، نوشته فیض کاشانی، از جوامع روایی متأخر شیعه محسوب می‌شود. فیض در این کتاب، بر برخی از روایات تعلیقاتی نگاشته است. این تعلیقات و شرح برخي از احادیث متأثر از گرایش‌هاي فکری اوست.

در این مقاله بیان می‌گردد که فیض كاشاني در مباحث فقهی، داراي گرایش اخباری معتدل است؛ اما وی در برخورد با احادیث غیر فقهی به تفسیر و يا تأویل دست می‌یازد.

در تاریخ حدیث شیعه، روایات فقهی، بیش از سایر روایات، مورد توجه پژوهشگران واقع شده است. از این رو، در این مقاله، احادیث غیر فقهی مورد توجه قرار گرفته است تا نمایانگر اندیشه فیض و خاستگاه حکمی ـ عرفانی وي باشد.

کلید واژه‌ها: گرايش اخباری، تأویل حديث، تفسیر حدیث، احاديث غير فقهي، فیض کاشانی، الوافی.

درآمد

پس از تأليف جوامع چهارگانه حديث شيعه ـ كه عبارت‌اند از الكافي، كتاب من لا یحضره الفقیه، تهذيب الاحكام و الاستبصار ـ همت علما و فقهاي شيعه، بيش از همه، مصروف استنباط احكام و فقه استدلالي گرديد. از دوران شيخ طوسي به بعد، كار قابل ذكري در عرصه جمع و تدوين روايت در شيعه ملاحظه نمي‌شود و گويي شيخ طوسي گام آخر را برداشته است.[٣]

اين ركود تا قرن يازدهم و ظهور «محمدون ثلاثة أخر»، يعني فيض كاشاني، شيخ حرّ عاملي و علامه مجلسي ادامه يافت. در اين دوره با تأليف كتاب الفوائد المدنية توسط ملامحمد امين استرآبادي (م١٠٢٦

[١] عضو هیأت علمی دانشگاه اصفهان

[٢]* کارشناس ارشد علوم قرآن و حدیث

[٣]. قاموس حتي الطبي/ انكليزي ـ عربي.