يا ١٠٣٦ق) و نشر آن در ايران و عراق، بيش‌تر علماي اصولي مشرب در ايران و عراق اخباري شدند و در نتيجه، توجه به حديث و علوم مختلف آن از رونق دوباره‌اي برخوردار گرديد. از علماي مشهوري كه به اين مسلك گراييدند، مي‌توان افراد زير را نام برد:

ملامحسن فيض كاشاني، صاحب الوافي،

ملامحمدطاهر قمي، مؤلف تحفة الأخبار در رد صوفيه (م١٠٩٨ق)،

شيخ حر عاملي، صاحب وسائل الشيعة،

سيد نعمتالله جزايري، مؤلف الأنوار النعمانية (م١١١٢ق).[١]

از اين‌رو، كتاب الوافي، يكي از جوامع حديثي متأخر محسوب مي‌گردد. اين كتاب جوامع اربعه پيشين را در برگرفته است.

الوافي داراي يك مقدمه، چهارده بخش با عنوان «كتاب» و يك خاتمه است: مقدمه كتاب، شامل سه مقدمه است: مقدمه نخست، در مورد شناخت علوم ديني، مقدمه دوم، در شناخت اسانيد و مقدمه سوم، درباره اصطلاحات و قواعد كتاب است.

فهرست چهارده گانه كتاب بدين ترتيب است: ١. کتاب العقل و الجهل و التوحید، ٢. کتاب الحجة،
٣. کتاب الإیمان و الکفر، ٤. کتاب الطهارة و الزينة، ٥. کتاب الصلاة و القرآن و المعاد، ٦. کتاب الزکاة و الخمس و المیراث، ٧. کتاب الصوم و الاعتکاف و المعاهدات، ٨. کتاب الحج و العمرة و الزیارت و المشاهد، ٩. کتاب الأمر بالمعروف و النهی عن المنکر و القضاء و الشهادات، ١٠. کتاب المعایش و المعاملات، ١١. کتاب المطعم و المشرب و التجمل، ١٢. کتاب النکاح و الطلاق و الولادة، ١٣. کتاب الموت و الإرث و الوصية، ١٤. کتاب الروضة.

فیض در مورد انگیزه خود از تألیف کتاب به سه نکته اشاره نموده است: ١. کتب اربعه بدون گردآوری و تبویب کافی نیست و شامل همه روایات مهم نیست. ٢. رجوع به این کتابها به علت اختلاف ابواب و تعارض عناوین با مواضع روایات. ٣. طولانی بودن روایات که ناشی از تکرار آنهاست.

او درباره کتاب الکافی ـ که آن را در میان اثر خود گنجانده است ـ چنین می‌نویسد:

اما الکافی، اگر چه برترین، مطمئن‌ترین، کامل‌ترین و جامع‌ترین جوامع حدیثی است، مشتمل بر اصول و عاری از زوايد است؛ اما بسیاری از احکام را نادیده گرفته و تمامی ابواب آن را ذکر ننموده است.

گاه بر یکی از دو طرف خلاف روایت ـ که توهم منافات[و تعارض] ایجاد می‌کند ـ بسنده نموده، در حالی که طرف منافی [و معارض] را ذکر ننموده و نیز مبهمات و مشکلات روایات شرح نشده است و در ترتیب برخی از کتاب‌ها، ابواب و روایات نیز خلل به وجود آمده است.[٢]

مؤلف الوافی، در مقدمه کتاب درباره تعلیقات و توضیحات خود بر برخی از روایات می‌نویسد:

[١]. موسوعة كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ماده«برص».

[٢]. لغت‌نامه دهخدا، واژه «برص».