علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٦٩ - تحلیل و بررسی روایات سهوالنبی
١. در حدیثی که از کتاب الکافی (ح٢) و کتاب سنن النسائی (ح ٧) و کتاب مجمع الزوائد (ح ٨) نقل شد، تصریح شده که ذوالیدین همان ذوالشمالین است.
٢. احمد در کتاب مسند نقل کرده است:
عن أبى هريرة قال: صلى رسول اللهe الظهر أو العصر فسلم في ركعتين، فقال له ذو الشمالين بن عبد عمرو و كان حليفاً لبنى زهرة: أخففت الصلاة أم نسيت؟ فقال النبيe: ما يقول ذو اليدين؟ قالوا: صدق يا نبى الله. فاتم بهم الركعتين اللتين نقص؛[١]
ذوالشمالین فرزند عبد عمرو به پیامبر گفت: نماز را کم و سبک کردهای یا فراموش کردی؟ حضرت فرمود: ذواليدین چه میگوید؟
بر اساس این تصریح، ذوالیدین همان ذوالشمالین است.
٣. بيهقي در کتاب السنن الكبري نقل کرده است:
عن ابى هريرةL قال: صلى النبيe الظهرا و العصر فسها في ركعتين فانصرف، فقال له ذوالشمالين بن عبد عمرو و كان حليفاً لبنى زهرة: يا رسول الله! اخففت الصلوة ام نسيت؟ فقال النبيe: ما يقول ذواليدين؟ قالوا: صدق يا نبى الله. قال: فاتم بهم الركعتين اللتين نقص؛
ذوالشمالین فرزند عبد عمرو به پیامبر گفت: نماز را کم و سبک کردهای یا فراموش کردی؟ حضرت فرمود: ذواليدین چه میگوید؟
در اینجا هم، به تصریح پیامبر، ذوالیدین همان ذوالشمالین است؛ چنانکه گاهی به ذوالیدین، «خرباق» هم گفته شده است. از اين رو، در احادیثی مانند (ح ٦) از سؤالکننده به «خرباق» تعبیر شده است:
فقام إليه رجل يقال له الخرباق وكان في يديه طول.
پس نمیتوان گفت ذوالشمالین در جنگ بدر به شهادت رسیده است و او غیر از ذوالیدین است که در حدیث ابوهریره سهو پیامبر را مطرح میکند.
نتیجه
اصليترين دلیلی که بر اثبات «سهوالنبی» در انجام دادن اعمال عبادی ذکر شده، روایاتی است که در منابع شیعه و اهل سنت دربارة سهو و اشتباه پیامبر در خواندن نماز نقل شده است. از این روایات استفاده میشود که پیامبر در انجام دادن اعمال شرعی، مثل نماز گرفتار سهو و اشتباه شده است.
روایات اهل سنت، علاوه بر اشکال سندی، از نظر مدلول و محتوا دارای اشکالات متعددی است که به تفصیل بیان شد.
[١]. مسند احمد، ج٢، ص٢٧١.