درس‌های اسفار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٥ - اشاره ای به نظر خاص علامه طباطبایی

توسطی مینامند که آن را اعتبار دیگری از حرکت میدانند با آنچه که قوم آن را حرکت توسطیه میدانند متفاوت است. در واقع ایشان چیز دیگری را به نام حرکت توسطیه مینامند، نه آنچه که قوم نام آن را حرکت توسطیه گذاشتهاند. البته ایشان هم نگفتهاند که قوم هم نظر ایشان را میگویند. آنچه قوم به نام حرکت توسطیه میشناسند- که حاجی بیش از دیگران این را توضیح میدهد- این است که یک امر بسیط نقطه مانند در خارج وجود دارد که هیچ بعدی و امتدادی ندارد. در جلسه قبل عرض کردیم که آنها که میگویند حرکت قطعی وجود دارد و حرکت توسطی وجود ندارد، در واقع میخواهند بگویند آنچه وجود دارد یک نحو وجودی نظیر وجود خط است که یک وجود ممتدی است که گاهی ذهن آن را به صورت نقطه میبیند، و آنها که میگویند حرکت توسطیه وجود دارد نه حرکت قطعیه، میگویند آنچه وجود دارد چیزی است که در واقع به صورت نقطه است و ذهن آن را به صورت خط خیال میکند. فرق بین نقطه و خط فرقی نیست که با اعتبار بشود از یکدیگر تفکیک کرد و نمیتوان گفت که یک شیء به یک اعتبار خط است و به اعتبار دیگر نقطه. فرق بین حرکت توسطی و حرکت قطعی همانطور که حاجی میگوید فرق «راسم» و «مرسوم» است و آنها که میگویند حرکت توسطی وجود دارد آن را امری راسم حرکت قطعیه میدانند.

بیان آقای طباطبایی را که آن هم در جای خودش بیان خوبی هست در جلسه بعد عرض میکنیم تا بعد ببینیم که در اینجا چه باید گفت.