ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٣٢ - مقصود
تا اتحاد و هماهنگى نداشته باشيد و بجان يكديگر بيفتيد. برخى گفتهاند: منظور اين است كه شما را بحال خود مىگذارد و الطاف خود را از شما دريغ مىدارد، تا از فيض ايمان بخدا محروم شويد و اين محروميت، كيفر گناهان شماست. روايتى از امام صادق (ع) نقل شده است كه منظور ايجاد عداوت و تعصب در ميان آنهاست.
(وَ يُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ): گروهى از شما بجان گروهى ديگر افتاده، آنها را مىكشند و اسباب تباهى آنها را فراهم مىسازند. در جاى ديگر مىفرمايد:
(وَ كَذلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ الظَّالِمِينَ بَعْضاً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ) (انعام ١٢٩: و همچنين گروهى از ظالمان را بكيفر كردارشان دوست گروهى ديگر قرار مىدهيم) از امام صادق روايت است كه منظور همسايه بد است. حسن گويد: تهديد به نازل شدن عذاب، مخصوص كفار بوده. اما اينكه مىگويد: شما را فرقه، فرقه مىكند و بجان يكديگر مىاندازد، شامل اهل نماز نيز ميشود. وى گويد: پيامبر خدا فرمود: از پروردگارم سؤال كردم كه غير مسلمانى بر مسلمانان غالب نسازد. خداوند خواستهام را عطا كرد.
باز سؤال كردم كه آنها را از گرسنگى هلاك نكند. خداوند پذيرفت. باز سؤال كردم كه همه آنها را در گمراهى متفق نسازد، اجابت كرده. از او خواستم كه آنها را فرقه فرقه نكند. از من دريغ داشت.
در تفسير كلبى آمده است كه وقتى اين آيه نازل شد، پيامبر برخاسته، وضو گرفت.
سپس نمازى بنيكى بجاى آورد. آن گاه از خدا خواست كه عذابى از آسمان يا زمين براى امتش نفرستد و آنها را فرقه فرقه نسازد و از افتادن آنها بجان يكديگر جلوگيرى كند. جبرئيل نازل شده، عرض كرد: يا رسول اللَّه، خداوند گفتار ترا شنيد. آنها را از دو خصلت حفظ مىكند و از دو خصلت حفظ نمىكند. عذاب آسمانى و زمينى بسوى آنها نمىفرستد. اما از فرقه فرقه شدن آنها و آسيب زدن آنها بيكديگر منع نميكند.
پيامبر فرمود: اى جبرئيل، پس امت من با كشتن يكديگر چگونه باقى مىمانند؟ باز برخاست و دعا كرد. اين آيه نازل شد:( الم. أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ) (عنكبوت ١ و ٢: آيا مردم گمان مىكنند همين كه گفتند: ايمان آورديم