ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٢٩ - مقصود

روز تاريك! حتى گاهى مى‌گويد: روزهاى ستاره‌دار! يعنى ظلمت بحدى رسيده است كه همچون شب تاريك ستاره‌ها آشكار شده‌اند. شاعر گويد:

يعنى: اى بنى اسد، آيا ميدانيد كه در روزهاى سخت و تاريك كه ستاره‌ها ظاهر ميشوند، ما چگونه گرفتاريم؟

برخى گفته‌اند: منظور ظلمت شب و ظلمت ابر و ظلمت بيابان و سرگردانى در صحرا و درياست كه همه را بصورت جمع بكار برده است.

(تَدْعُونَهُ تَضَرُّعاً وَ خُفْيَةً): شما در اين موارد، خدا را در آشكار و نهان مى‌خوانيد.

برخى گويند: يعنى خدا را از روى اخلاص بزبان و قلب ميخوانيد. اين معنى بهتر است.

(لَئِنْ أَنْجَيْتَنا مِنْ هذِهِ لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ‌): در حالت سختى و محنت بدرگاه خدا عرض مى‌كنيد: اگر ما را از اين گرفتارى نجات دهى، از سپاسگزاران نعمتهاى تو خواهيم بود.

از اين آيه بر مى‌آيد كه مستحبّ است انسان در حال دعا بزبان خود تضرع كند و در دل اخلاص و خضوع و خشوع داشته باشد. از پيامبر گرامى روايت است كه:

«خير الدعاء الخفى و خير الرزق ما يكفى»

يعنى: بهترين دعا، دعاى پنهانى و بهترين روزى، آن است كه براى انسان كافى باشد. روزى از كنار دسته‌اى مى‌گذشت كه: صداى خود را بدعا بلند كرده بودند. فرمود: شما: بدرگاه كسى كه كر و غايب است دعا نمى‌كنيد. خداوند شنوا و نزديك است.

(قُلِ اللَّهُ يُنَجِّيكُمْ مِنْها وَ مِنْ كُلِّ كَرْبٍ ثُمَّ أَنْتُمْ تُشْرِكُونَ‌)، اى محمد، به اينها بگو: خداوند براى شما اسباب نجات و فرج فراهم مى‌كند و شما را از آن گرفتاريها و شدايد و بطور كلى از هر ناراحتى نجات مى‌دهد و غم شما را مى‌برد. اما همين كه احساس راحتى كرديد و خلاص شديد، چيزهايى را كه قادر بر نجات شما نيستند، شريك خدا قرار مدهيد. اين شرك گاهى آشكار و هويدا است. گاهى هم پنهان است و تشخيص آن نيازمند دقت است.