ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٤٧ - مقصود

و صوابند.

٢- گروهى گفته‌اند: منظور اين است كه آسمانها و زمين را بقول حق آفريده و به آنها گفته است: از روى رغبت يا كراهت بياييد (ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً): فصلت ١١) صحيح، وجه اول است.[١]( وَ يَوْمَ يَقُولُ كُنْ فَيَكُونُ‌): و بپرهيزيد يا بياد آوريد روزى را كه خداوند بموجودات دستور مردن و سپس دستور زنده شدن ميدهد و آنها بى‌درنگ، ميميرند و زنده ميشوند. بدون اينكه در اجراى فرمان او عذر بياورند يا تأخير كنند اين دستور خداوند خطاب بهمه مخلوقات و مربوط به مسأله قيامت است.

ممكن است گفته شود: روز قيامت هنوز نيامده است. پاسخ اين است كه آنچه وقوع آن مسلم است، گويى واقع شده است.[٢]( قَوْلُهُ الْحَقُ‌): قول خداوند حق است. برخى گويند: يعنى روزى كه خداوند دستور مى‌دهد كه موجودات پس از مرگ زنده شوند، قولش حق مى‌باشد. درباره تفسير جمله:(كُنْ فَيَكُونُ) در سوره بقره آيه ١١٧ گفتگو كرده‌ايم.

(وَ لَهُ الْمُلْكُ يَوْمَ يُنْفَخُ فِي الصُّورِ): آن روز كه در صور دميده ميشود، ملك و سلطنت مخصوص خداوند است. آنان كه در دنيا قدرت و غلبه‌اى داشته‌اند، عاجز و ناتوان خواهند بود.[٣] درباره صور گفته‌اند. چيزى شبيه شاخ است كه اسرافيل دو بار در آن مى‌دمد

[١]- در وجه اول آمدن باء و الف و لام بر سر حق در چنين تعبيراتى معمول است. مثل« فلان يقول بالحق» و در وجه دوم« الحق» صفت قول خداوند است.

[٢]- درباره نصب« يوم» سه احتمال است: ١- عطف است بر هاء« وَ اتَّقُوهُ» ٢- به تقدير« اذكر» ٣- عطف است بر« السماوات» درباره جمله« قَوْلُهُ الْحَقُّ» نيز دو احتمال است:

١- مبتدا و خبر است ٢-« قوله» فاعل« يكون» است.

[٣]- درباره نصب اين« يوم» نيز سه احتمال است: ١- متعلق است به« لَهُ الْمُلْكُ» ٢- متعلق است به آنچه« يَوْمَ يَقُولُ ...» متعلق است ٣- منصوب است به« يَوْمَ يُنْفَخُ- فِي الصُّورِ»