ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٧ - مقصود
بار سوم پرسيدم بعد از آن بچه كسى؟ پاسخ فرمود بمادرت، مرتبه چهارم سؤال كردم پس از آن بچه كسى خدمت كنم؟ پيامبر فرمود: بپدر و بعد از او به نزديكان خود.
(انس بن مالك) روايت كرده كه رسول خدا ٦ فرمود الجنة تحت اقدام الامهات: بهشت برين زير پاى مادران است.[١]( وَ الَّذِينَ آمَنُوا): آن مردمى كه در توحيد و خداپرستى راست بودند و از روى اخلاص و صفاى دل او را عبادت نمودند.
(وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِحِينَ): و كارهاى نيكو انجام دادند آنان را در زمره شايستگان در بهشت جاى خواهيم داد.
و چون خداوند در آيه پيشين آزادى مؤمنين را در عمل بيان فرمود لذا خواست بدنبال آن دستهاى از آنان را كه در ايمان ضعيفاند بيان كند و يا بنقل بعضى خواسته از ايمان منافقين سخن بگويد، لذا فرمود:
(وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ): و از مردم پارهاى گويند بخداوند جهان ايمان داريم، ولى تنها بزبان است.
(فَإِذا أُوذِيَ فِي اللَّهِ): زمانى كه در استوارى خود بدين خدا و يا در اعتقاد خود بذات او تعب و آزردگى از مردم مشرك ديده باشد.
(جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذابِ اللَّهِ): آزار از مردم را همانند عذاب خدا پنداشته است.
يعنى زمانى كه رنج ببيند و در اثر ايستادهگى و ثبات قدم در ايمان و خدا پرستى از مشركين جامعه بلا و عذاب بكشد، آن چنان ضعيف است كه از دين دست برميدارد زيرا از عذاب و آزار مردم ميترسد. همانند آن كافرى كه شايسته است در حقيقت او از آئين غلط خود دست بردارد و از عذاب خدا بترسد. بنا بر اين بين عذاب مردم كه
[١]- او ميتواند فرزند را بنحوى تربيت كند كه در آينده نزديك فرزند با برنامههاى خود و خدمت بجامعه چهرهى درخشندهاى بخاندان خويش داده و آنان را سعادتمند سازد و باز ميتواند او را با برنامههاى غلط تربيت نموده و در آينده چهره ننگينى براى خانواده باشد.