آسمانها و زمين و آنچه را كه در بين آنها ميباشد مگر براستى (تا وسيله‌اى براى شناخت پروردگار شود) و مدتى ناميده (و معين) شده و البته بيشتر مردم بملاقات پروردگار (و آمدن قيامت) كافرند. آيا در روى زمين سير نميكنند تا (اطلاع تحصيل نموده) بنگرند چگونه بود عاقبت آنان كه پيش از ايشان بوده و در قوت سخت‌تر از ايشان بودند، كاويدند زمين را و آبادانى نمودند بيشتر از آنچه را كه ايشان آباد نموده‌اند و بسوى ايشان پيامبرانشان آمدند پس خداوند نخواسته بود تا بر آنان ستم كند اما آنان خود بخويشتن ستم نمودند. پس عاقبت آنان كه بدى نموده جهنم گرديد زيرا نشانهاى خدا را تكذيب نموده استهزاء ميكردند.

قرائت:

عاقبة: تمامى «اهل كوفه» بجز «برجمى» و «شمونى» بنقل از ابى بكر آن را بنصب و ديگران برفع خوانده‌اند.

دليل:

«ابو على» گويد آنكه بنصب خوانده آن را خبر «كان» و مقدم بر اسمش قرار داده مثل «(وَ كانَ حَقًّا عَلَيْنا نَصْرُ الْمُؤْمِنِينَ‌) يارى مؤمنان بر ما لازم است»- كه در اينجا بعد از (كان) منصوب واقع شده.

و اسم «كان» در اينصورت يكى از دو چيز است:

الف: ممكن است «السوأى» باشد و تقدير «ثم كان السوأى عاقبة الذين اسائوا» خواهد بود و جمله «ان كذبوا» مفعول له «كان» ميباشد. و ممكن نيست كه متعلق به اسائوا بدانيم زيرا بين صله و موصولش باسم كان فاصله ميشود.

ب: ممكن است كه جمله ان كذبوا اسم كان بوده و تقدير «ثم كان التكذيب عاقبة الذين اسائوا باشد و اسائوا مصدر فعل قبل خواهد بود. زيرا وزن فعلى يكى از بناهاى مصدر بشمار آمده و نظير «رجعى، شورى، بشرى» است و گذشته از اين در اصطلاح عرب در معنى مصدرى استعمال شده مانند شعر «ابو عمرو» كه ميگويد:

انى جزوا عامراً سوءاً بفعلهم‌		ام كيف يجزوننى السوأى من الحسن‌