ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٣٧ - مقصود
شعر است و گرنه در حال اختيار جايز نبوده و گفتن «هذا ضويرب زيدا» (بمنظور توصيف در لسان عرب) قبيح است.
مقصود:
پس از پايان آيات قبل، خداوند وعدهها و وعيد خويش را چنين ذكر فرموده:
(يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ): خداوند مالك ثواب و عقاب است و جز حكمت و عدالت و آنچه را كه افعال شايسته است چيزى نخواسته، پس عذاب ميكند هر كه را بخواهد از آنان كه مستحق عذاباند.
(وَ يَرْحَمُ مَنْ يَشاءُ): و رحم ميكند هر كه را بخواهد از آنان كه مستحق رحمتاند يعنى آنان را بواسطه توبه يا غير آن از موجبات مغفرت ميآمرزد.
(وَ إِلَيْهِ تُقْلَبُونَ): و بازگشت خلق در قيامت بسوى او است و «قلب» همان رجوع و بازگشت ميباشد پس معنى چنين خواهد بود، شما بازگشت بزندگى آخرت نموده آنجا كه جز خداوند كسى مالك نفع و ضرر نباشد و اين آيه متعلق بما قبل است، گويا منكرين قيامت ميگفتند، اكنون كه عذاب در دنيا نيست ما هم در انجام گناهان باكى نداريم پس خداوند بآنان جواب فرمود كه حتماً بسوى او (در قيامت) بازگشت مينمائيد و گويا كفار ميگفتند هر گاه بسوى حكم خدا «قيامت» باز گرديم آن را نابود نموده نجات خواهيم يافت پس خداوند در پاسخ چنين فرمود:
(وَ ما أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي السَّماءِ): و نيستيد شما عاجز كننده در زمين و نه در آسمان و از قدرت خداوند رها نگرديد نه در دنيا و نه در آخرت، پس از مخالفتش حذر نمائيد.
گفته شده چرا خداوند در باره آنان (فى السماء) يعنى در آسمان گفت در حالى كه از مخلوقات آسمانى نيستند.
ميتوان بدو صورت پاسخ گفت:
الف: آيه بصورت فرض و تقدير بوده و معنى چنين است: نيستيد عاجز كننده خدا بمنظور فرار از عذاب او چه در زمين يا آسمان اگر از اهل آسمان باشيد