بودنش به (يتركوا) است و بنا بر اين معنى چنين باشد كه (آيا پنداشتند مردم اينكه رها شوند كه بگويند ايمان آورديم ...) كه در اينجا (لان يقولوا او بان يقولوا) بوده و چون حرف جر حذف گرديده (يتركوا) به (ان) متصل و منصوب شده است. و ممكن است عامل در (ان) دوم (حسب) باشد.

ابو على گويد: نصب (ان) بوسيله (يتركوا) صحيح نخواهد بود زيرا فعل معلوم كه متعدى به يك مفعول است، چگونه وقتى كه مجهول شد بمفعول ديگرى متعدى شود.

و نيز گويد: آنچه را كه گفته‌اند كه (ان) بوسيله (حسب) منصوب شده نادرست است زيرا- از چهار حالت خارج نيست- يا بايد مفعول اول، و يا مفعول ثانى، و يا صفت و يا بدل واقع شود. اما مفعول اول نمى‌باشد زيرا مفعول اول (حسب) عبارت از( (أَنْ يُتْرَكُوا)) بوده است.

و اما مفعول ثانى نمى‌باشد، علتش دو چيز است:

الف: باب ظننت در ادبيات عرب هنگامى كه باين نوع مفاعيل متعدى شود، مفعول دومش ظاهر نخواهد بود.

ب: مفعول دوم از نظر معنى همان مفعول اول است و در اينجا اين چنين نيست.

و اما بدل نمى‌باشد: زيرا از نظر معنى، مشتمل هيچكدام از تمام يا بعضى معنى مفعول اول نيست.

و اما صفت نمى‌باشد: زيرا (ان) دوم براى (حسب) مفيد معنى صفتى نبوده و از آنچه را كه گفتيم بيرون نخواهد بود.

و بنا بر اين آنچه در اين باره گفته‌اند غفلت و اشتباه است.

ميگويم (مؤلف) بدل در اينجا صحيح است اگر (احسبوا ان يقولوا) بمعناى (احسبوا ان يهملوا) باشد زيرا بدون ترديد اهمال بمعناى ترك (و واگذاردن) است.

و حاصل ترجمه چنين مى‌شود: آيا گمان دارند به اينكه ادعاى ايمان نموده ولى با تكاليف دينى و وظائف اسلامى امتحان نشوند.