ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٩٥ - مقصود

وعده خدا است و نمى‌شكند خدا وعده‌اش را و لكن بيشتر مردم نميدانند. ميدانند ظاهرى از زندگانى دنيا را (از منفعتها و ضررها) و ايشان از آخرت غافلند.

شرح لغات:

غلبت: «زجاج» گويد كه «الغلب و الغلبه» مصدر «غلبت» ميباشد و هم وزن آنها «الجلب و الجلبه» است و معنى غلبه همان پيروزى بر دشمن است.

بضع: يعنى قسمتى از عدد كه بين ٣ تا ١٠ ميباشد و «بضعته تبضيعا» بمعنى قطعه بوده- و قطعه همان قسمتى و مقدارى از شى‌ء است-.

و «بضاعة» هم بهمين معنى قطعه و مقدارى از مال را گويند كه در تجارت در گردش است. مبرد گويد: كه (بضع) عبارت است از اعدادى كه ما بين (١٠ تا ٢٠) و ما بين (٢٠ تا ٣٠) و ...[١] يفرح المؤمنون: فرح و سرور از نظر معنى مساوى بوده و در مقابل غم و اندوه بكار برده ميشود.

اعراب:

(مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ‌): در تقدير «من بعد ان غلبوا» بوده و مصدر اضافه به مفعول گرديده است.

(وَعْدَ اللَّهِ‌): مصدر و تأكيد است زيرا جمله «سيغلبون» وعده خداوند بمؤمنين بود يعنى خداوند وعده داده بمؤمنين وعده‌اى.

مقصود:

(الم‌): معنى و تفسير آن قبلا گذشت.

(غُلِبَتِ الرُّومُ‌): مفسرين گويند كه يعنى «اهل فارس» بر روميان غالب شدند و آن در زمان حيات رسول خدا ٦ بوده و بمنظور اين پيروزى قريش خوشحال و ابراز احساسات مينمودند چون (فارس) در آن وقت كافر بودند و اما مسلمانان‌

[١]- توضيح: لغت بضع در اصطلاح عرب بجاى كلمه( اندى) كه فارسى زبانان ميگويند، استعمال ميشود.