ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ١٤٠ - مقصود
(لِيُذِيقَهُمْ بَعْضَ الَّذِي عَمِلُوا): تا برساند خداوند بآنان جزاء بعض گناهانشان را.
(لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ): شايد براه مستقيم برگشت نمايند.
و نيز گفته شده: يعنى آنان كه بعد از ايشان ميآيند از گناهان بپرهيزند.
(قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ): بگو اى محمد ٦ بآنان بگرديد در روى زمين، و از اينكه بلفظ امر استعمال شده (سيروا) از باب عظمت مطلب است نه آنكه در واقع امر باشد. و از «ابن عباس» روايت شده كه اگر كسى قرآن را قرائت كرده و بفهمد گويا تمام روى زمين را گردش نموده است زيرا در او اخبار تمام ملتها و امتها، وجود دارد.
(فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ): تا پس بنگريد كه عاقبت مردم گذشته چگونه بوده و ملوك جبار و قرونى كه مردم معصيتكار بودند چگونه مورد عذاب پروردگار واقع شدند و كاخهاى آنان با خاك يكسان و مبدل به گور آنان شد، سپس بيان فرمود كه اين هلاكت نتيجه اعمال زشت آنان بوده چنين ميفرمايد:
(كانَ أَكْثَرُهُمْ مُشْرِكِينَ): بسيارى از آنان براى خدا شريك قرار داده و غير او را مىپرستيدند.
(فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ الْقَيِّمِ): پس بگردان روى خود را و مستقيم باش بسوى دين استوار و مستقيمى كه شخص را به بهشت ميرساند- و آن اسلام و آئين خدا- شناسى است- و هرگز باين طرف و آن طرف تمايل نكن تا با انتخاب آن دين مستقيم به بهشت پروردگار رسى و اين نظير آيه شريفه(ثُمَّ انْصَرَفُوا صَرَفَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ) و آيه شريفه(تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصارُ) است.
(مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ يَوْمٌ لا مَرَدَّ لَهُ مِنَ اللَّهِ): قبل از آنكه روز قيامت رسد كه باز گردانيدن او از خدا ممكن نباشد يعنى كسى نتواند از آمدن آن روز مانع شود.
(يَوْمَئِذٍ يَصَّدَّعُونَ): در آن روز مردم از هم جدا شده گروهى در بهشت و گروهى در جهنم بنا بقول «قتاده و ديگران» خواهند بود.
(مَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ): هر كه كافر شود پس عقاب و عذابش متوجه خودش ميشود.