آيه بوده و جزو لهو الحديث خواهد بود چه از كارهاى بيهوده باشد و يا استعمال آلات موسيقى و يا آنكه به قرآن كتاب آسمانى استهزاء نمودن چنان كه «ابو مسلم» بهمين مطلب در تفسير آيه اشاره كرده و عطا گويد: مقصود «كارهاى بيهوده و دروغ» است.

و خلاصه همانطور كه «قتاده» و كلبى گويد هر چه جزو لهو و لعب بشمار ميرود و يا سخن دروغ بوده و از نظر قرآن بيهوده معرفى شده همه جزو آيه ميباشد.

«واحدى» باسناد خود از «نافع» و او از «ابن عمر» نقل كرده كه از رسول خدا ٦ در تفسير اين آيه‌(وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ) شنيدم كه ميفرمود در راه باطل و لهو سخاوتمند و خراج بوده اما دينارى در خيرات مصرف نخواهد نمود و نيز باسناد خود از ابى هريره و او از رسول خدا ٦ روايت نموده كه فرمود «كسى كه گوش خود را در اين جهان از غنا و آوازه پر كند هرگز در قيامت شنيدن صداى روحانيين باو اجازه داده نخواهد شد» سؤال شد روحانيين در قيامت كيانند، فرمود:

قاريان و خواننده‌گان بهشتى.

(لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ‌): تا گذشته از خود ديگران را نيز از راه خدا گمراه سازد. و اما كسانى كه (ليضل) را بفتح ياء خوانده‌اند معنى آنكه خود بگمراهى افتاده و عاقبت كارش ضلالت است چنان كه «قتاده» ميگويد آنكه راه باطل را بر حق ترجيح داده و اختيار نموده است. و بنا به نقل «ابن عباس» مقصود از سبيل اللَّه قرائت (و عمل باحكام) قرآن و ذكر پروردگار جهان جلت عظمته ميباشد.

(بِغَيْرِ عِلْمٍ‌): بى آنكه در راه و رسم خود كه انتخاب نموده دانش و آگاهى داشته باشد.

(وَ يَتَّخِذَها هُزُواً): و آن را باستهزاء ميگيرد و مقصود آيات قرآن و يا راهى كه موجب تقرب پروردگار است و از او به سبيل اللَّه تعبير شده، ميباشد، كه آن را باستهزاء ميگيرد.

(أُولئِكَ لَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ‌): براى ايشان عذابى خوار كننده كه خداوند بسبب‌