بزرگترین فریضه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٩٦ - ١ تعليم جاهل

در اين کار کوتاهي ورزيده است. ازاين‌روي، براي راهنمايي او نخست بايد در او انگيزه ايجاد کرد. براي تعليم چنين کسي بايد روش دقيق‏تري به‌کار گرفت تا آماده شود که خود درخواست تعليم کند. در غير اين صورت، اگر تنها براي اتمام حجت از او خواسته شود که مسائل شرعي را ياد بگيرد، و او نپذيرد، تکليف از عهده امرکننده به معروف برداشته نمي‏شود. در امر به معروفِ جاهل مقصّر، بايد روشي پيچيده‏تر و ظريف‏تر به‌کار بست. حال ممکن است برحسب شرايط، تکليف بر دوش يک فرد يا بر عهده نهادي همچون آموزش و پرورش باشد.

قسم سوم، تعليم جاهل مرکب يا ارشاد ضالّ است؛ یعنی تعليم کسي که به خيال خود، حکم و روش انجام آن را مي‏داند، ولي درواقع اشتباه مي‏کند؛ چنان‏که افرادي پاره‌اي مسائل فردي مانند قرائت نماز را به اشتباه آموخته‌اند، ولي مي‏پندارند عملشان صحيح است؛ يا در امور اجتماعي اشتباه مي‏کنند، درحالي‌که به خيال خود تکليفشان را به‌درستي مي‏دانند. براي مثال در دوران پيش از انقلاب که شرايط فرهنگي و ديني جامعه بسيار متفاوت با امروز بود، کساني با تندي، ترش‏رويي و حتي گاه با توهين، امر به معروف مي‏کردند و شيوه خود را نيز صحيح مي‏دانستند. اين افراد گمان مي‏کردند وظيفه خود را به‌درستي انجام مي‏دهند؛ اما در حقيقت از سرِ ناآگاهي، همراه انجام تکليفِ خود، مرتکب گناهِ توهين به مؤمن نيز مي‏شدند. چنين کسي را نيز بايد تعليم داد؛ اما روش تعليم چنين فردي پيچيده‏تر از دو شيوه گذشته است. با اين فرد بايد چنان با نرمي سخن گفت تا آماده شود؛ به‌گونه‌اي‌که نخست احتمال دهد اشتباه