بزرگترین فریضه - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٥ - ٣ مسئوليت افراد در برابر نيازهاي معنوي جامعه

وَجَارُهُ الْمُسْلِمُ جَائِعٌ؛[١] «کسي که شب سير بخوابد، درحالي‌که همسايه مسلمانش گرسنه باشد، به من ايمان نياورده است». از منظر اسلام، فقط دولت وظيفه ندارد گداخانه‌اي در جايي ايجاد کند و به وضع فقرا برسد، بلکه افراد هم دراين‌زمينه مسئول‌اند: کسي که پدر و مادر ناتواني دارد بايد از آنها دستگيري کند؛ پدر و مادري که فرزند تهيدستي دارند، بايد نيازمندي‌هاي او را تأمين کنند؛ و همسايگان هم بايد به حال يکديگر رسيدگي کنند. بعضي از اين دستورها، در حد مستحبات و سفارش‌های اخلاقي، اما بعضي ديگر در حد وجوب است و کساني که دراين‌زمينه کوتاهي کنند، مرتکب معصيت مي‌گردند. تا اين مرحله سخن از نيازهاي مادي بود که ممکن است در نظام‌هاي ديگر نيز کمابيش وجود داشته باشد؛ اما امتيازي که نظام اسلامي بر دیگر نظام‌ها دارد اين است که نه‌تنها افراد در برابر نيازمندي‌هاي مادي مردم ديگر مسئول‌اند، بلکه در برابر نيازمندي‌هاي معنوي و اخلاقي آنها نيز بايد پاسخ‌گو باشند. نام کلي اين نظارت و مسئوليت «امر به معروف و نهي از منکر» است.

غربي‌ها گاهي در مسائل مادي رفتارهاي تحسين‏برانگيزي از خود نشان مي­دهند؛ برای نمونه، آنان نظم و انضباط را به‌خوبي رعايت مي‏کنند، يا در رعايت بهداشت و نظافت شهرها، اهتمام بيشتري در قیاس با کشورهاي ديگر دارند. اما آنجا که مسائل اخلاقي و معنوي مطرح می‌شود از خود ضعف نشان مي­دهند. اينان نه‌تنها هيچ احساس مسئوليتي در قبال يکديگر ندارند، بلکه اگر کسي دخالتي در امور ديگري کند، آن را بي‏ادبي تلقي