دارند.»[٣٤٩]‌ برخي از اصولیون،[٣٥٠] توقيفي‌بودن عبادات را اين‌گونه بيان كرده‌اند که بنا بر ثبوت حقیقت شرعیه، معنایی را که شارع در عبادات اراده کرده- با لحاظ جزئيات- غير از معنای لغوی آن‌هاست؛ بنابراين بیان ماهیت عبادات- علاوه بر بیان احکام آن- بر عهةه شارع است به ‌خلاف معاملات که شارع در آن معنای لغوی و عرفی را اراده كرده است؛ مانند ماهیت بیع كه همان بيع عرفي است و شارع فقط احکام آن را بيان كرده است، مثل تفكيك بيع از ربا.

خود عبادات نیز به واجبات و مستحبات تقسیم می‌شود که هر دو قسم آن توقیفی است. یکی از این مستحبات توقیفی، اعتکاف است که ماهيت و احكام آن در کتاب و سنت با دقت بیان شده است. از فايده‌هاي توقيفي‌بودن عبادات، پيش‌گيري از وقوع انحراف در آن است. گاهي افراط و تفريط افراد، عبادت را از مسير خود خارج كرده و ايجاد بدعت مي‌كند. ‌رهبانیت مسیحی در آغاز راه مسیري نيكو داشت، اما دخالت برداشت‌هاي شخصي، موجب انحراف اين آيين عبادي شد. به همین جهت، توقیفی‌بودن عبادت، راه انحراف را مي‌بندد و عاملان به عبادتی را در مسیر درست، استوار می‌دارد.

در صدر اسلام، عثمان بن مظعون دچار يكي از اين انحرافات شد. او با ترک خانه، زندگی و همسر خویش، در مسجد بیتوته کرد و به عبادت پرداخت. همسرش نزد رسول‌الله ٩ گله كرد و پيامبر، عثمان را مورد عتاب قرار داد.[٣٥١] اين قبيل خطرات و انحرافات موجب شد تا معصومان٨ در سخن و سیره خویش با معرفی جنبه‌های اجتماعی اسلام، روش صحیح بيتوته در مسجد را بيان کنند.

نمونه‌اي از الگوهاي صحيح اعتكاف در سیرة امام مجتبی ٧ ديده مي‌شود. در یکی از اعتکاف‌هاي مسجد‌الحرام خبر گرفتاری مسلمانی به حضرت رسید و ایشان برای برآورده‌کردن حاجت آن شخص به‌ سرعت قصد خروج از مسجد را کردند و در برابر یادآوری ديگران دربارة عدم جواز خروج از مسجد برای معتکف، چنین فرمودند:

[٣٤٩]. «أن الفقهاء متفقون على أن العبادات توقيفية دون المعاملات، كما لا يخفى على من لاحظ طريقتهم» (الفوائد الحائرية، ص ٤٧٥).

[٣٥٠] . ر.ک: الفوائد الحائرية، ص ٤٧٧.

[٣٥١]. ر.ک: کافی، ج٥، ص٤٩٤.