روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ١٤٦ - روزشمار جنگ شنبه ٥ شهریور ١٣٦٢ ١٨ ذیقعده ١٤٠٣ ٢٧ اوت ١٩٨٣
حزب توده و همچنین عملکرد این حزب و اتحاد شوروی در قبال جنگ ایران و عراق را تشریح کرد.
نورالدین کیانوری در این برنامه تلویزیونی، با معرفی خود به عنوان دبیر اول حزب توده، انگیزه خود از حضور در این مصاحبه را واکاوی علل قرارگرفتن حزب توده در وضعیت کنونی عنوان کرد و گفت: «خیلی از این خوشحالم که بتوانم علل اینکه حزب ما به این روز افتاد؛ یعنی در باتلاقی از خیانت فرورفت، ازلحاظ تاریخی بررسی کنم و علل واقعی آن را پیدا کنم.» وی براساس مطالعات خود راجع به «مسائل اسلامی، تاریخ مبارزات این دوران اخیر روحانیت مبارز شیعه و اصول مذهب شیعه»، اعتقاد عمیق مردم ایران به مذهب شیعه به شکلی که امام خمینی ارائه می دهد و پاسخ گو بودن این مکتب را علت اصلی رشدنکردن مارکسیسم در ایران دانست و ضمن اذعان به این مسئله که مارکسیسم چیزی برای عرضه ندارد، گفت: «اگر چندین سال قبل، به این شناخت رسیده بودم شاید راهی را که در کار سیاسی و حزبی پیش می گرفتم به کلی غیر از این بود که ما رفتیم.» کیانوری تصریح کرد که برخلاف تبلیغات رادیوهای خارجی، اعترافات وی بدون هیچ گونه فشاری انجام می گیرد.
دبیراول کمیته مرکزی حزب توده با بیان اینکه «این حزب از همان روز اولش در دامان اتحاد شوروی به وجود آمد»، به آسیب شناسی حزب متبوع خود پرداخته و چهار بیماری عمده آن را چنین برشمرد: «وابستگی عقیدتی و سیاسی کامل به اتحاد شوروی؛ عدم شناخت جامعه ایران؛ انتخاب یک ایدئولوژی بیگانه نسبت به ملت ایران برای حل مسائل اجتماعی ایران؛ و خودپرستی روشنفکران و اختلافات فوق العاده شدید تاحد دشمنی در میان رهبران حزب.» به گفته وی، حزب توده براثر این چهار بیماری راهی را در پیش گرفت که «بیراهه بود و نادرست بود ... و نتیجه اش فی نفسه خیانت به ملت ایران تمام می شد.» کیانوری عملکرد حزب توده در قضایایی همانند ماجرای نفت شمال، فرقه دمکرات آذربایجان، شرکت در کابینه قوام، قضیه ملی شدن صنعت نفت و تأیید شاه پس از سال ١٣٤٠ را به عنوان موارد عینی از اشتباهات حزب توده در همین چارچوب ذکر کرد.
وی درمورد سهم حزب توده و جریانات دیگر در پیروزی انقلاب اسلامی ابراز کرد: «ما به آستانه انقلاب ایران رسیدیم بااینکه هیچ کار مثبتی ازطرف حزب ما واقعاً برای انقلاب ایران انجام نداده بود و سهم ما در جریان انقلاب سهم بسیار ناچیزی بود ... نه تنها سهم ما