جبهه جدیدی در دریا ایران را تحت فشار قرار داده و وادار به پذیرش صلح کند.[١] از سوی دیگر، این اقدام عراق می توانست با بالاگرفتن تنش در شاهراه انرژی جهان، توجه قدرت های بزرگ را به جنگ خلیج فارس و ضرورت پایان دادن به آن جلب کند.

ارتش عراق در ادامه حملات خود به کشتی های تجاری حامل کالا به مقصد ایران، در این دوره نیز چند کشتی تجاری را در خلیج فارس هدف قرار داد.

روز دوم شهریور، کشتی تجاری "ایران رشادت"، که از هندوستان عازم ایران بود، در نزدیکی بندر امام خمینی مورد حملة موشکی بالگردهای عراقی قرار گرفت.

روز بیست ویکم شهریور نیز هواپیماهای عراقی یک کاروان از کشتی های تجاری ایران شامل ٢١ کشتی را، که از بندر بوشهر به سمت بندر امام خمینی در حرکت بودند، بمباران کردند. همچنین در روز بیستم مهر، دو کشتی ایرانی هدف اصابت موشک های عراق قرار گرفتند.

درپی افزایش حملات به کشتی های تجاری در خلیج فارس، شرکت های بیمه خواستار افزایش حق بیمة جنگی شدند. در اواسط شهریور، شرکت بیمه لویدز اعلام کرد که از ابتدای جنگ تا آن زمان، ٢٤ کشتی نفتکش و تجاری ایران براثر حملات هوایی عراق غرق شده است. خبرگزاری فرانسه نیز از لندن گزارش داد: «شرکت های بیمه دریایی در فکر چهار برابر کردن حق بیمه جنگی خود می باشند.» زیرا در طول سه سال جنگ بین ایران و عراق، شرکت های بیمه ٥٠٠ میلیون دلار متضرر شده اند.

تداوم حملات ارتش عراق به کشتی های تجاری و نفتکش ها در خلیج فارس به ویژه تشدید و افزایش دامنه این حملات پس از عملیات خیبر (سوم اسفند ١٣٦٢)، ایران را به سوی پاسخ متقابل سوق داد. ازاین رو مدت ها پس از حملات عراق به کشتی ها و نفتکش های ایرانی، ایران نیز اولین حمله خود را در چارچوب "مقابله به مثل" علیه یک نفتکش انجام داد و به این ترتیب اصطلاح جنگ نفتکش ها یا جنگ کشتی ها[٢]^ به طور رسمی وارد ادبیات جنگ ایران و عراق شد.

٤. عملکرد گروه های مسلح ضدانقلاب و اقدامات نیروهای خودی

مقابله با اقدامات خرابکارانه گروه های مسلح غیرقانونی به ویژه در مناطق بحرانی استان های کردستان و آذربایجان غربی، از همان ابتدای انقلاب بخشی از توان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی را به خود مصروف می داشت. در دوره جنگ، این مسئله مشهودتر بود و موجب تضعیف توان رزمی و عملیاتی نیروهای مسلح خودی می شد.

[١] حسین اردستانی، تنبیه متجاوز، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ١٣٧٩، صص ٦٧ و ٦٨.

[٢] ^ هادی نخعی و حمیدرضا فراهانی، روزشمار جنگ ایران و عراق - کتاب سی وهفتم: توسعه روابط با قدرت های آسیایی، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ١٣٨٣، ص٢٧.