روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٤٣١ - روزشمار جنگ دوشنبه ٢١ شهریور ١٣٦٢ ٤ ذیحجه ١٤٠٣ ١٢ سپتامبر ١٩٨٣
چین به ریاست وزیر امور خارجه این کشور دیدار و درمورد مسائل سیاسی و اقتصادی گفت وگو و تبادل نظر کردند. در این مذاکرات ابتدا وزیر امور خارجه ایران «به تشریح اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران پرداخت و با تأکید بر استقلال و نفی سلطه جویی و سلطه پذیری و اصل "نه شرقی و نه غربی"، مواضع کشورمان در رابطه با مسائل بین المللی و روابط دوجانبه ایران و چین را بیان کرد.»[١]وزیر امور خارجه چین نیز ضمن تبیین اصول سیاست خارجی این کشور درمورد ایران گفت: «مردم ایران حکومت پوسیده شاه را در بهمن ماه ١٣٥٧، سرنگون کردند و این حادثه بزرگی است. درنتیجه ایران تاریخ جدیدی را بنا نهاد و سرنوشت کشور را که قبلاً در دست قدرت های خارجی بود به دست گرفته، اکنون در راه استقلال پیش می رود.»[٢]
سفر ولایتی به چین و مذاکرات وی با مقامات این کشور بازتاب هایی نیز در رسانه های غربی داشت.
خبرگزاری رویتر ضمن اشاره به اولین دور از مذاکرات هیئت ایرانی و مقامات چینی و خودداری دیپلمات های ایرانی از توضیح درمورد گفت وگوهای انجام شده، به روابط اقتصادی چین و ایران پرداخت و با اشاره به موافقت دو کشور برای افزایش حجم مبادلات تجاری از ٢٠٠ میلیون دلار به ٥٠٠ میلیون دلار در اوایل سال میلادی جاری، به نقل از خبرگزاری چین اعلام کرد: وزیر امور خارجه ایران «توسط مسئولین عالی رتبه وزارت نفت و بازرگانی همراهی شده است که حاکی از این است که امور تجاری همچون روابط سیاسی در دستور کار قرار خواهد گرفت.» رویتر افزود: «روابط چین و ایران به خاطر گزارشاتی که ازسوی مقامات چینی تکذیب شده و حاکی از این بود که چین تعداد بسیاری از تانک های تی٦٩، مجهزترین تانک های چینی را به عراق - که در جنگ با ایران می باشد - فروخته است، تیره شده است، گزارشات دیگر نیز حاکی از این است که چین اسلحه دراختیار ایران نیز قرار می دهد.»[٣]
رادیو صدای امریکا نیز ضمن اشاره به سابقه روابط دو کشور و روابط حسنه چین با رژیم پهلوی، یادآور شد که سفر وزیر امور خارجه ایران به چین به عنوان «یکی از تنها مقامات ایرانی» که بعد از پیروزی انقلاب از این کشور دیدار می کند. بسیار حائز اهمیت است این رادیو درباره روابط ایران و چین بعد از پیروزی انقلاب اسلامی گفت: «از زمان انقلاب اسلامی تاکنون، دو کشور روابط دیپلماتیک خود را حفظ کرده اند، ولی دراین میان، پیوندهای بازرگانی آنان چندان محکم نبوده است. همچنین، [چین] در قبال جنگ ایران و عراق موضعی بی طرفانه اختیار کرده و از فروش جنگ افزار به هر دو سوی کارزار خودداری ورزیده است، افزون بر این از ایران و عراق خواسته است اختلافات خود را به گونه ای مسالمت آمیز حل کنند.»[٤]رادیو صدای امریکا در پایان افزود: «به نظر می رسد که مقامات چینی از تلاش های شوروی برای افزایش میزان نفوذش در ایران و خطرات بی ثبات کننده این امر در منطقه خلیج فارس نگران اند.»[٥]
[١] روزنامه اطلاعات، ٢٢/٦/١٣٦٢، ص٢.
[٢] روزنامه جمهوری اسلامی، ٢٢/٦/١٣٦٢، ص١٢.
[٣] خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٧٧، ٢٢/٦/١٣٦٢، ص٨، پکن - خبرگزاری رویتر، ٢١/٦/١٣٦٢.
[٤] همان، ص١٥، رادیو امریکا، ٢١/٦/١٣٦٢.
[٥] واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، ٢٢/٦/١٣٦٢، ص٩، رادیو صدای امریکا، ٢١/٦/١٣٦٢.