روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٨٧٦ - روزشمار جنگ دو شنبه ١١ مهر ١٣٦٢ ٢٥ ذیحجه ١٤٠٣ ٣ اکتبر ١٩٨٣
به دو حادثه بزرگ؛ یکی مثبت و دیگری منفی در جامعه ایران اشاره کرد و گفت: «یک حادثه بزرگ منفی عبارت از اصلاحات شاه که به دستور امپریالیست های امریکایی در اینجا پیاده می شد، [در این زمان به وقوع پیوست.] ... ما این را نفهمیدیم و برعکس، به عنوان یک سلسله اقدامات مترقی از آن پشتیبانی کردیم؛ درعین حال که در برنامه ما سرنگونی شاه مطرح بود. ... ولی خُب ما دیگر از مشروطیت دم می زدیم و موافق بودیم که شاه بماند؛ فقط یک آزادی های محدودی به مردم بدهد.» وی درمورد حادثه مثبت دیگر؛ یعنی شکل گیری انقلاب اسلامی ایران نیز افزود: «ما البته از خرداد ١٣٤٢، به نیکی یاد می کردیم و در رادیو پیک ایران از آن [آن را] به طور مثبت ارزیابی کردیم؛ علی رغم مطبوعات شوروی و سیاست شوروی، ولی واقعیت این است که ما پیگیر نبودیم و دراین زمینه اصولاً درک نکردیم. ... این هم همان عدم شناختی است که ما نسبت به جامعه ایران داشتیم؛ درک نکردیم. ... ما حتی در سال آخر، در سال ٥٧، دچار سرگیجه بودیم.» کیانوری با اشاره به اختلاف نظر اعضای حزب درمورد پیروزی نهایی شریعتمداری یا امام خمینی نیز خاطرنشان کرد که مقامات شوروی بالاخره به این نتیجه رسیدند که در ایران فقط یک جریان پیروز است و آن جریانی است که امام خمینی رهبری می کند. درنتیجه، رهبری حزب ما تغییراتی کرد و با توصیه آنها این تغییر انجام شد؛ یعنی همه کسانی نیز که مخالف این نظر بودند رأی دادند.
در بخش دیگری از این میزگرد، شلتوکی از اعضای سازمان نظامی حزب توده، ابتدا شایعات موجود درباره کاربرد داروهای شیمیایی یا استفاده از جاسوس برای گرفتن اعتراف از اعضای حزب توده را تکذیب کرد و سپس به تشریح عملکرد دوگانه حزب پرداخت و گفت: عاملی که حزب را مقابل مردم قرار داده است، معلول دو علت اصلی است: یکی وابستگی و دیگری مکتب. این دو عامل قدرت تجزیه وتحلیل مستقل را از ما می گرفت و سیاست دوگانه «نه فقط حزب را در مقابل جامعه و در مقابل مردم قرار می داد، بلکه این دوگانگی در درون خود حزب و دربرابر اعضا و در مقابل مسئولین حزب نیز اعمال می شد.»
وی ازجمله مصادیق سیاست دوگانه حزب توده را اقدامات نفوذی این حزب در نهادهای انقلابی ذکر کرده و افزود: «تعداد زیادی از اعضای حزب و تعداد قابل توجهی از مسئولین از ورود سازمان های نظامی، مخفی و نفوذ در نهادهای انقلاب بی خبر بودند. ... حزب در زمانی از قانون اساسی حمایت و دفاع می کند که تعداد زیادی از کادر مرکزی آن، در جریان و امر جاسوسی دست اندرکارند.»
شلتوکی موضع حزب توده در قبال جنگ ایران و عراق را از دیگر مصادیق سیاست دوگانه حزب عنوان کرد و گفت: «دستگاه رهبری شیوه اعمال نظر خود را درمورد مسائلی که مربوط به سیاست خارجی می شد آن جور می خواست که مورد نظر خودش بود؛ به عنوان مثال، درمورد جنگ ایران و عراق باوجود اینکه ارسال سلاح ازطرف اتحاد شوروی به عراق به طور دائم در جریان بود، ولی ازطرف رهبری حزب این جور به اعضای حزب نظر داده شد که گویا ارسال اسلحه ازطرف شوروی تعطیل شده و اعضای حزب صادقانه از این نظر در جامعه دفاع می کردند.» وی دراین باره افزود: «یکی از دوگانگی های اساسی و اصلی که درواقع آخرین شعار