محاضرات في الإعتقادات
(١)
٢١ ص
(٢)
٢٥ ص
(٣)
٢٦ ص
(٤)
٢٦ ص
(٥)
٢٨ ص
(٦)
٢٩ ص
(٧)
٣٠ ص
(٨)
٣١ ص
(٩)
٣٥ ص
(١٠)
٣٥ ص
(١١)
٣٩ ص
(١٢)
٤٣ ص
(١٣)
٤٧ ص
(١٤)
٤٩ ص
(١٥)
٥٣ ص
(١٦)
٥٥ ص
(١٧)
٥٩ ص
(١٨)
٦٣ ص
(١٩)
٦٥ ص
(٢٠)
٦٦ ص
(٢١)
٦٩ ص
(٢٢)
٧٥ ص
(٢٣)
٧٧ ص
(٢٤)
٧٧ ص
(٢٥)
٧٩ ص
(٢٦)
٨١ ص
(٢٧)
٨٣ ص
(٢٨)
٨٣ ص
(٢٩)
٨٧ ص
(٣٠)
٨٧ ص
(٣١)
٨٧ ص
(٣٢)
٨٨ ص
(٣٣)
٩٠ ص
(٣٤)
٩٧ ص
(٣٥)
٩٩ ص
(٣٦)
١٠١ ص
(٣٧)
١٠٧ ص
(٣٨)
١٠٧ ص
(٣٩)
١٠٧ ص
(٤٠)
١٠٨ ص
(٤١)
١٠٩ ص
(٤٢)
١٠٩ ص
(٤٣)
١١٠ ص
(٤٤)
١١١ ص
(٤٥)
١١٢ ص
(٤٦)
١١٣ ص
(٤٧)
١١٣ ص
(٤٨)
١١٥ ص
(٤٩)
١١٩ ص
(٥٠)
١٢٣ ص
(٥١)
١٢٧ ص
(٥٢)
١٢٩ ص
(٥٣)
١٣٢ ص
(٥٤)
١٣٤ ص
(٥٥)
١٣٥ ص
(٥٦)
١٣٩ ص
(٥٧)
١٣٩ ص
(٥٨)
١٤٠ ص
(٥٩)
١٤٠ ص
(٦٠)
١٤١ ص
(٦١)
١٤٣ ص
(٦٢)
١٤٥ ص
(٦٣)
١٤٩ ص
(٦٤)
١٥١ ص
(٦٥)
١٥٥ ص
(٦٦)
١٦٣ ص
(٦٧)
١٦٥ ص
(٦٨)
١٦٧ ص
(٦٩)
١٧١ ص
(٧٠)
١٧٧ ص
(٧١)
١٧٩ ص
(٧٢)
١٨٥ ص
(٧٣)
١٨٩ ص
(٧٤)
١٩٣ ص
(٧٥)
١٩٣ ص
(٧٦)
١٩٤ ص
(٧٧)
١٩٥ ص
(٧٨)
١٩٧ ص
(٧٩)
٢٠٥ ص
(٨٠)
٢٠٧ ص
(٨١)
٢١٣ ص
(٨٢)
٢٢٤ ص
(٨٣)
٢٢٥ ص
(٨٤)
٢٢٧ ص
(٨٥)
٢٢٧ ص
(٨٦)
٢٣٠ ص
(٨٧)
٢٣١ ص
(٨٨)
٢٣٢ ص
(٨٩)
٢٣٣ ص
(٩٠)
٢٤١ ص
(٩١)
٢٤٣ ص
(٩٢)
٢٤٩ ص
(٩٣)
٢٥٧ ص
(٩٤)
٢٥٧ ص
(٩٥)
٢٥٧ ص
(٩٦)
٢٥٨ ص
(٩٧)
٢٥٨ ص
(٩٨)
٢٦٢ ص
(٩٩)
٢٦٣ ص
(١٠٠)
٢٦٤ ص
(١٠١)
٢٦٧ ص
(١٠٢)
٢٧١ ص
(١٠٣)
٢٧١ ص
(١٠٤)
٢٧١ ص
(١٠٥)
٢٧١ ص
(١٠٦)
٢٧٢ ص
(١٠٧)
٢٧٢ ص
(١٠٨)
٢٧٥ ص
(١٠٩)
٢٧٥ ص
(١١٠)
٢٧٨ ص
(١١١)
٢٧٩ ص
(١١٢)
٢٧٩ ص
(١١٣)
٢٨٠ ص
(١١٤)
٢٨١ ص
(١١٥)
٢٨١ ص
(١١٦)
٢٨١ ص
(١١٧)
٢٨١ ص
(١١٨)
٢٨١ ص
(١١٩)
٢٨٢ ص
(١٢٠)
٢٨٢ ص
(١٢١)
٢٨٣ ص
(١٢٢)
٢٨٥ ص
(١٢٣)
٢٨٦ ص
(١٢٤)
٢٩١ ص
(١٢٥)
٢٩٥ ص
(١٢٦)
٢٩٩ ص
(١٢٧)
٣٠٠ ص
(١٢٨)
٣٠٠ ص
(١٢٩)
٣٠٠ ص
(١٣٠)
٣٠٥ ص
(١٣١)
٣٠٦ ص
(١٣٢)
٣٠٨ ص
(١٣٣)
٣٠٩ ص
(١٣٤)
٣١٠ ص
(١٣٥)
٣١١ ص
(١٣٦)
٣١٢ ص
(١٣٧)
٣١٣ ص
(١٣٨)
٣١٥ ص
(١٣٩)
٣١٧ ص
(١٤٠)
٣٢١ ص
(١٤١)
٣٢٣ ص
(١٤٢)
٣٢٧ ص
(١٤٣)
٣٢٨ ص
(١٤٤)
٣٣٣ ص
(١٤٥)
٣٣٥ ص
(١٤٦)
٣٣٧ ص
(١٤٧)
٣٤١ ص
(١٤٨)
٣٥٧ ص
(١٤٩)
٣٥٩ ص
(١٥٠)
٣٦٥ ص
(١٥١)
٣٦٧ ص
(١٥٢)
٣٦٧ ص
(١٥٣)
٣٧٣ ص
(١٥٤)
٣٧٧ ص
(١٥٥)
٣٧٨ ص
(١٥٦)
٣٨١ ص
(١٥٧)
٣٨٢ ص
(١٥٨)
٣٨٣ ص
(١٥٩)
٣٨٣ ص
(١٦٠)
٣٨٣ ص
(١٦١)
٣٨٤ ص
(١٦٢)
٣٨٤ ص
(١٦٣)
٣٨٤ ص
(١٦٤)
٣٨٥ ص
(١٦٥)
٣٨٥ ص
(١٦٦)
٣٨٦ ص
(١٦٧)
٣٨٧ ص
(١٦٨)
٣٩١ ص
(١٦٩)
٣٩٣ ص
(١٧٠)
٤٠٥ ص
(١٧١)
٤٠٧ ص
 
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص

محاضرات في الإعتقادات - الحسيني الميلاني، السيد علي - الصفحة ٣٤٤

مستدرك الحاكم[١]، فهو حديث موجود في كتب معتبرة مشهورة، ويستدلّون به في بحوث مختلفة.

ولكن بإمكانكم أن ترجعوا إلى أسانيد هذا الحديث، وتدقّقوا النظر في حال تلك الأسانيد، على ضوء أقوال علمائهم في الجرح والتعديل، ولو فعلتم هذا ودقّقتم النظر وتتبعتم في الكتب، لرأيتم جميع أسانيده ضعيفة، وكبار علمائهم ينصّون على كثير من رجال هذا الحديث بالضعف، ويجرحونهم بشتّى أنواع الجرح.

لكنّكم لابدّ وأنْ تطلبون منّي أن أذكر لكم خلاصة ما يقولونه بالنسبة إلى هذا الحديث، وأُقرّب لكم الطريق ولا تحتاجون إلى مراجعة الكتب، فأقول:

قال المنّاوي في شرح هذا الحديث في فيض القدير في شرح الجامع الصغير[٢]: أعلّه أبو حاتم [ أي قال: هذا الحديث عليل ] وقال البزّار كابن حزم لا يصح[٣].

فهؤلاء ثلاثة من أئمّتهم يردّون هذا الحديث: أبو حاتم، أبو بكر البزّار، وابن حزم الأندلسي.

والترمذي حيث أورد هذا الحديث في كتابه بأحسن طرقه، يضعّفه بصراحة، فراجعوا كتاب الترمذي وهو موجود[٤].

وإذا ما رجعتم إلى كتاب الضعفاء الكبير لأبي جعفر العُقيلي لرأيتموه يقول: منكر لا أصل له[٥].


[١] المستدرك على الصحيحين ٣ / ٧٥.

[٢] وقد ذكرت لكم من قبل إنّنا في فهم الأحاديث والدقّة في أسانيدها لابدّ وأن نرجع إلى ماقيل في شرحها والكتب المؤلّفة في شروح الأحاديث، من قبيل المرقاة وفيض القدير وشروح الشفاء للقاضي عياض، وأمثال ذلك.

[٣] فيض القدير شرح الجامع الصغير ٢ / ٥٦.

[٤] صحيح الترمذي ٥ / ٥٧٢.

[٥] كتاب الضعفاء الكبير ٤ / ٩٥.