تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨٣ - تفسير

همين معنى را نقل كرده‌اند، ولى بعيد نيست كه آن نيز بيان يكى از مصاديق آيه باشد.

٩- وَ ابْنِ السَّبِيلِ‌

دسته ديگرى كه در اينجا در باره آنها سفارش شده، كسانى هستند كه در سفر و بلاد غربت احتياج پيدا مى‌كنند و با اينكه ممكن است در شهر خود افراد متمكنى باشند، در سفر به علتى وامى‌مانند و تعبير جالب" ابن السبيل" (فرزند راه) نيز از اين نظر است كه ما نسبت به آنها هيچگونه آشنايى نداريم تا بتوانيم آنها را به قبيله يا فاميل يا شخصى نسبت دهيم، تنها به حكم اينكه مسافرانى هستند نيازمند، بايد مورد حمايت قرار گيرند.

١٠- وَ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ‌

در آخرين مرحله توصيه به نيكى كردن نسبت به بردگان شده است، و در حقيقت آيه با حق خدا شروع شده و با حقوق بردگان ختم مى‌گردد، زيرا اين حقوق از يكديگر جدا نيستند، و تنها اين آيه نيست كه در آن در باره بردگان توصيه شده، بلكه در آيات مختلف ديگر نيز در اين زمينه بحث شده است. ضمنا اسلام برنامه دقيقى براى آزادى تدريجى بردگان تنظيم كرده كه به" آزادى مطلق" آنها مى‌انجامد، و بخواست خدا در ذيل آيات مناسب، مشروحا از آن سخن خواهيم گفت.

إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ مَنْ كانَ مُخْتالًا فَخُوراً در پايان آيه با اين جمله كه:" خداوند افراد متكبر و فخرفروش را دوست نمى‌دارد" هشدار مى‌دهد كه هر كس از فرمان خدا سرپيچى كند و به خاطر تكبر از رعايت حقوق خويشاوندان و پدر و مادر و يتيمان و مسكينان و ابن السبيل و دوستان سرباز زند محبوب خدا و مورد لطف او نيست و آن كس كه مشمول لطف او نباشد، از هر خير و سعادتى محروم است.

گواه بر اين معنى روايتى است كه در ذيل اين آيه وارد شده: يكى از ياران‌