تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١١٧ - تفسير فرد پرستى ممنوع

وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى‌ عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً سپس مى‌فرمايد: آنها كه عقب گرد كنند و به دوران كفر و بت پرستى باز گردند تنها به خود زيان مى‌رسانند نه به خدا زيرا با اين عمل نه تنها چرخهاى سعادت خود را متوقف مى‌سازند بلكه آنچه را بدست آورده‌اند نيز به سرعت از دست خواهند داد.

وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ‌ در پايان آيه به اقليتى كه در جنگ احد على رغم همه مشكلات و انتشار خبر شهادت پيغمبر، دست از جهاد برنداشتند اشاره كرده و كوششهاى آنها را مى‌ستايد و آنها را به عنوان شاكران و كسانى كه از نعمتها در راه خدا استفاده كردند معرفى مى‌كند و مى‌گويد: خداوند اين شاكران را پاداش نيك مى‌دهد.

*** درسى را كه اين آيه در باره مبارزه با فرد پرستى مى‌دهد درسى است براى همه مسلمانان در همه قرون و اعصار، آنها بايد از قرآن بياموزند كه مسائل هدفى هرگز نبايد قائم به شخص يا اشخاص باشد بلكه بايد بر محور يك سلسله اصول و تشكيلات ابدى دور بزند كه با تغيير افراد يا فوت آنان حتى اگر پيامبر بزرگ خدا باشد آن كار تعطيل نگردد، اصولا رمز بقاى يك مذهب و يا يك تشكيلات همين است، بنا بر اين برنامه‌ها و تشكيلاتى كه قائم به شخص هستند تشكيلاتى ناسالم و غير طبيعى محسوب مى‌شوند كه به زودى متلاشى خواهند شد.

اما متاسفانه و رويهمرفته غالب تشكيلات جوامع اسلامى هنوز قائم به اشخاص است و به همين دليل بسيار زود از هم مى‌پاشد، مسلمانان بايد با الهام از آيه فوق مؤسسات گوناگون خود را آن چنان پى‌ريزى كنند كه از اشخاص لايق كاملا بهره‌گيرى شود اما در عين حال وابسته به شخص آنها نباشد.

وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلًا همان طور كه گفتيم شايعه بى اساس شهادت پيامبر در احد عده زيادى از