تفسير نمونه‌ ط-دار الكتب الاسلاميه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٥ - تفسير

(بسيار ظلم كننده) خواهد بود.

در نهج البلاغه از على ع نقل شده كه فرمود:

و ايم اللَّه ما كان قوم قط فى غض نعمة من عيش فزال عنهم الا بذنوب اجترحوها لان‌ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ

:" بخدا سوگند، هيچ جمعيتى غرق نعمت نشدند سپس آن نعمت از آنها سلب نگرديد مگر بخاطر گناهانى كه مرتكب شده بودند" سپس امام به- همين جمله استناد كرده مى‌فرمايد: لان‌ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ:" زيرا خداوند به بندگان خود ستم نمى‌كند و از افراد شايسته سلب نعمت نمى‌نمايد"! اين آيه از جمله آياتى است كه، از يك سو مذهب جبريون را نفى ميكند و از سوى ديگر، اصل عدالت را، در مورد افعال خداوند تعميم ميدهد.

توضيح اينكه: آيه فوق تصريح ميكند، كه هر گونه كيفر و پاداش از طرف خداوند بخاطر اعمالى است كه مردم با اراده خودشان آن را انجام داده‌اند.

(ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ‌):" اين بخاطر كارهايى است كه دست‌هاى شما آن را از پيش فرستاده است" [١] از سوى ديگر آيه فوق با صراحت مى‌گويد:" خداوند هيچگاه ظلم نمى‌كند و قانون پاداش او بر محور عدالت مطلق دور مى‌زند" اين همان چيزى است كه عدليه (قائلين به عدل يعنى شيعه و جمعى از اهل تسنن كه" معتزله" نام دارند) به آن معتقد هستند.

اما در برابر آنها، جمعى از اهل تسنن كه" اشاعره" ناميده مى‌شوند، عقيده شگفت‌انگيزى دارند. آنها مى‌گويند:" اصولا ظلم در باره خدا تصور نمى‌شود، و هر كار كه او انجام دهد عين عدالت است، حتى اگر تمام صالحان را به دوزخ و تمام‌

[١]- نسبت دادن اعمال آدمى به دست او بخاطر آنست كه غالب كارها با دست انجام ميگيرد و گرنه اين حكم اختصاصى باعمال دست ندارد. و لذا در زبان فارسى هم، مى‌گوييم، فلان كار از دست فلان كس سرزد در حالى كه ممكن است، دست او هيچگونه دخالتى نداشته باشد.