مى‌شود، تجاوز که شد اختلاف حاصل مى‌شود و این فرق نمى‌کند، از آن مرتبه نازلش طغیان است تا آن مرتبه عالى آن. از مرتبه نازلى که در یک روستا بین افراد اختلاف حاصل مى‌شود ریشه آن همین طغیان است تا مرتبه بالاتر و هر چه بالاتر برود طغیان زیادتر مى‌شود. اینهائى که، فرعونى که طغیان کرد و انا ربکم الا على گفت، این انگیزه در همه است فقط در فرعون نیست. اگر انسان را سر خود بگذارند انا ربکم الاعلى خواهد گفت. انگیزه بعثت این است که این نفوس سرکش را و این نفوس طاغى را و یاغى را از آن سرکشى و از آن طغیان و از آن یاغیگرى کنترل کند و تزکیه کند نفوس را. همه اختلافاتى که در بشر هست براى این است که تزکیه نشده است. غایت بعثت این است که تزکیه کند مردم را تا به واسطه تزکیه، هم تعلم حکمت کند و هم تعلم قرآن و کتاب و اگر چنانچه تزکیه بشوند طغیان پیش نمى‌آید. کسى که تزکیه کرد خود را هیچ گاه خودش را مستغنى نمى‌داند ان الانسان لیطغى ان راه استغنى وقتى که خودش را مى‌بیند و براى خودش مقام قائل است و براى خودش عظمت قائل است این خودبینى اسباب طغیان است. اختلافاتى که بین همه بشر هست، اختلافاتى که سر دنیا بین همه بشر هست این اختلافات ریشه‌اش این طغیانى است که در نفس‌هاست و این گرفتاریى است که انسان دارد و گرفتارى به خود دارد و به هواهاى نفسانیه. اگر انسان تزکیه بشود و نفس انسان تربیت بشود این اختلافات برداشته مى‌شود.

خطرى که از عالمى که تربیت و تزکیه نشده، بر بشر وارد مى‌شود از خطر مغول بالاتر است

اگر تمام انبیاء عظام جمع بشوند در یک شهرى و در یک کشورى، هیچ گاه با هم اختلاف نمى‌کنند براى اینکه آنها تزکیه شده‌اند، علم و حکمت را بعد از تزکیه در نفس دارند. گرفتارى همه ما براى این است که ما تزکیه نشده‌ایم، تربیت نشدیم. عالم شدند، تربیت نشدند، دانشمند شده‌اند، تربیت نشده‌اند، تفکراتشان عمیق است، لکن تربیت نشده‌اند و آن خطرى که از عالمى که تربیت نشده است و تزکیه نشده است بر بشر وارد مى‌شود آن خطر از خطر مغول بالاتر است.

غایت بعثت این تزکیه است، غایت آمدن انبیاء این تزکیه است و دنبالش آن تعلیم. اگر نفوسى تزکیه نشده و تربیت نشده وارد بشوند در هر صحنه، در صحنه توحید، در صحنه معارف الهى، در صحنه فلسفه، در صحنه فقه و فقاهت، در صحنه سیاست، در هر صحنه‌اى که وارد بشود اشخاصى که تزکیه نشدند و تصفیه نشدند و از این شیطان باطن رها نشدند، خطر اینها بر بشر خطرهاى بزرگ است و باید کسانى که مى‌خواهند در این عالم تربیت کنند دیگران را، باید قبلا خودشان تزکیه شده باشند، تربیت شده باشند و کسانى که در بشر مى‌خواهند زمامدارى کنند، اگر بخواهند که طغیان نکنند و کارهاى شیطانى نکنند باید تزکیه کنند خودشان را و بعثت براى همین است که همگان را تزکیه کند و این تزکیه براى دولتمردان، براى سلاطین، براى رؤساى جمهورى، براى دولت‌ها و براى سردمداران بیشتر لازم است تا براى مردم عادى. اگر افراد عادى تزکیه نشوند و طغیان پیدا بکنند، یک طغیان