مساله حجاب - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٤٠
اصطلاح نظر استقلالی نفکندن است . صاحب مجمع البیان در ذیل آیه مورد بحث ( آیه سوره نور ) میگوید : " اصل الغض النقصان " یعنی ریشه معنی غض کاهش و کمی است " یقال غض من صوته و من بصره ای نقص " . یعنی وقتی که این ماده به صوت و یا بصر نسبت داده میشود یعنی آنرا کاهش داد . در ذیل تفسیر آیه سوره حجرات میگوید : " غض بصره اذا ضعفه عن جده النظر " . یعنی معنی " غض بصره " اینست که تند نگاه کردن را کم کرد . راغب اصفهانی در کتاب نفیس " مفردات القرآن " این کلمه را عینا همین طور معنی میکند . علیهذا در آیه مورد بحث معنای " « یغضوا من ابصارهم »" اینست که نگاه را کاهش بدهند یعنی خیره نگاه نکنند و به اصطلاح علماء اصول ، نظرشان آلی باشد نه استقلالی . توضیح اینکه یک وقت نگاه انسان به یک شخص برای وارنداز کردن و دقت کردن به خود آن شخص است مانند اینکه بخواهد وضع لباس و کیفیت آرایش او را مورد مطالعه قرار دهد ، مثلا ببیند کراواتش را چگونه بسته است و موی سرش را چگونه آرایش کرده است . ولی یک وقت دیگر نگاه کردن به شخصی که با او روبرو است برای اینست که با او حرف میزند ، و چون لازمه مکالمه نگاه کردن است به او نگاه میکند . این نوع از نگاه کردن که به عنوان مقدمه و وسیله مخاطبه است ، نظر آلی است ، ولی نوع اول نظر استقلالی است . پس معنی جمله این است : به مؤمنین بگو به زنان خیره نشوند و چشم چرانی نکنند .