مساله حجاب - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٩
حالت شادی زدگی دور باشد . معمولا افرادی که مغلوب احساسات خود هستند
هنگامی که شادی به آنها رو میآورد بی اختیار چشمها را گشاد میکنند و
قهقهه سر میدهند و به هیجان میآیند ، برخلاف افراد سنگین و با وقار .
علی علیه السلام در توصیه معروفش به فرزند خود محمد ابن الحنفیة ،
هنگامی که در جنگ جمل پرچم را به او داد فرمود : " کوهها اگر از جا
کنده شوند تو سر جای خود باش ، دندانها را روی هم فشار بده " تا خشم و
غضبت تحریک شود " سر خود را به خداوند عاریه بده و پاها را در زمین
میخکوب کن " . آنگاه در آخر اضافه فرمود : " « ارم ببصرک اقصی القوم
و غض بصرک » " [١] یعنی تا آخرین نقطه دشمن را نظر بیند از و چشمها
را بخوابان . بدیهی است که مقصود این نیست که چشمها را ببند ، یا نگاه
نکن ، مقصود اینست که به یک نقطه معین ، مخصوصا به تجهیزات دشمن خیره
نشو .
همچنین در دستور العمل عمومی آن حضرت به اصحابش در جنگها میفرماید :
" « غضوا الابصار فانه اربط للجاش و اسکن للقلوب و امیتوا الاصوات فانه
اطرد للفشل » " [٢] نگاهها را به تجهیزات دشمن کم کنید که اینطور
دلها محکمتر و آرامتر است . بانگها را کوتاه کنید که اینطور بهتر سستی
را طرد میکند .
از همه این موارد چنین فهمیده میشود که معنی " غض بصر " کاهش دادن
نگاه است ، خیره نشدن و تماشا نکردن و به
[١] نهج البلاغه خطبه ١١ وسائل جلد ٢ کتاب الجهاد صفحه . ٤٢٩ [٢] نهج البلاغه خطبه ٢٢٢ و وسائل جلد ٢ کتاب الجهاد صفحه ٤٣٠.