فقه مدیریتی - الهامی نیا، علی اصغر - الصفحة ٣٨ - سلسله مراتب و برادری
وجوب شرعى
چنانكه ياد شد رعايت سلسله مراتب در هر سازمانى نظامى، صرفنظر از مرام و مكتب آن، ضرورت دارد. در سازمان نظامى مكتبى، علاوه بر آن، وجوب شرعى و به تبع آن، ثواب و پاداش الهى نيز دارد. حضرت امام خمينى قدس سره در تشريح اين مطلب مىفرمايد:
اسلام، اطاعت فقيه را واجب دانسته است و من (ولىّ فقيه) امر مىكنم به شما كه اطاعت كنيد از مافوقهاى خود و حفظ نظام را بكنيد. [١]
حضرت آيتاللّه خامنهاى نيز مىفرمايد:
اطاعت از دستور فرمانده، واجب است؛ حكم عقل است، حكم شرع است، حكم تجربه است. [٢]
همچنين مىفرمايد:
نظم، سلسله مراتب، رعايت فرماندهى و وحدت فرماندهى و تمركز فرماندهى و اقتدار فرماندهى و دستور فرمان فرماندهى به شكل سلسله يكى از كارهاى لازم است كه بايد انجام بگيرد. [٣]
سلسله مراتب و برادرى
در ارتشهاى غير مكتبى، سلسله مراتب بهگونهاى خشك و بىعاطفه و بىروح، اعمال مىشود و مافوق با تبختر و برترىطلبى به زيردست مىنگرد و در بسيارى از موارد، حتّى اصول انسانى و اخلاقى مراعات نمىشود. ولى در ديدگاه اسلام، سلسله مراتب و عطوفت و برادرى، توأمان هستند؛ به اين معنا كه زير دست موظّف است، فرمان مافوق را- كه در چارچوب قانون و به مصلحت نظام و تشكيلات است- بدون چون و چرا اجرا كند. از سوى
١) - صحيفۀ نور، ج ١٠، ص ٤٤
[٢] - پيام انقلاب، ش ١١٣، ص ١٧
[٣] - جمهورى اسلامى، ٦٨/٩/٢٦