در گستره ملاقات‌كنندگان بافضيلتى كه به اين شرافت ديدار امام (ع) وصول پيدا كرده‌اند، عالمان و رهبران دينى را مى‌بينيم كه به‌ويژه در مواقع اضطرار عالم اسلام، خصوصاً شيعيان آنگاه كه همه اميدها منقطع و تلاش‌ها بى‌ثمر مانده، با توسّل به حجت پروردگار و صاحب امرشان، از گرداب هلاكت و نابودى به ساحل امن و امان رهايى يافته‌اند. در اين نوشتار، در پى آن هستيم كه انواع و گونه‌هاى اين تشرفات را بر مبناى اشارات و رهنمودهاى امام زمان (ع) به تشرف‌يافتگان مورد بررسى قرار دهيم.

تشرفات عالمان و رهبران دينى‌

در غيبت طولانى مدت امام شيعيان (ع)، چه بسيار عالمان دينى و رهبرانى از امت كه به صورت پنهان، يا آشكار از وجود ملجأ و پناه صاحب امر خود در اين انجام وظيفه هدايت و انسان‌سازى كه از سوى امام (ع) بدان مكلّف و مسئول شده‌اند، بهره‌ها گرفته‌اند. از ميان اين همه، آنچه مورد توجه نگارنده مى‌باشد، ديدارهايى است كه شهرت پيدا كرده و از سوى افراد موثق و مورد اعتماد نقل گرديده است. اكثر قريب به اتفاق اين تشرفات را مى‌توان در عناوين كلى زير دسته‌بندى كرد:

١. حمايت از عقايد تشيع و اتمام حجت بر منكران و مخالفان آن؛ ٢. معرفى عالمان مورد اعتماد به عنوان رهبران مردم؛ ٣. ارشادات علمى، اعمّ از راهنمايى‌هاى كلّى و اجمالى، يا همراه تعيين مصداق؛ ٤. تعيين نحوه سلوك و ارتباط عالمان با مردم؛ ٥. بيان ادعيه و راه‌هاى توسل و ارتباط معنوى با امام (ع) يا ارتباط از طريق آن حضرت با پروردگار. ٩ اينك به تفصيل، به توضيح هر يك از اين عنوان‌ها مى‌پردازيم.

١. حمايت از تشيع و اتمام حجت بر مخالفان‌

امام زمان (ع) در مواقع مختلف و بنا به اقتضاى زمانى و موقعيتى، با توجه به نقش و رسالت تكوينى و تشريعى‌شان، به دفاع از كيان مذهب حقّه و پيروان آيين الهى عصر اقدام نموده‌اند و در برخى موارد به نحوى حجت را بر طالبان راه نجات، اتمام گردانيده‌اند. اين حمايت‌ها، گاه از طريق تعليم روش بحث و پاسخ پرسش‌هاى مخالفان مذهب اماميه- مانند: پاسخ به سؤالات عبدالله سعد قمى در تشرف به محضر امام (ع) در سنين طفوليت آن حضرت (ع)-، تأييد و تمجيد از مبارزه در راه حق عليه باطل، در نامه حضرت (ع) به شيخ مفيد (ره)، هدايت بحرالعلوم يمنى در تشرفى كه به واسطه مرجع وقت شيعيان، آيت‌الله العظمى سيد ابوالحسن اصفهانى‌