ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٢ - رويكردهاى افراطى و تفريطى در حوزه

رويكردهاى افراطى و تفريطى در حوزه‌

شاخصه‌هاى رويكرد مهدوى در دوران پيش و پس از پيروزى اسلامى در ايران كاملًا با يكديگر متفاوت است. تا پيش از اوج‌گيرى نهضت امام خمينى (ره) شاخصه‌هاى رويكرد غالب مهدوى عبارت بودند از:

١. توجه به امام مهدى (ع) تنها به عنوان «منجى موعود» و نجات‌بخشى كه در آينده‌اى نامشخص مى‌آيد و به همه دردها، رنج‌ها و نابرابرى‌هاى بشر پايان مى‌دهد؛

٢. تمركز نگاه بر «عصر ظهور»، بدون داشتن هيچ چشم‌انداز روشنى براى اصلاح امور و بهبود وضع جامعه در «عصر غيبت»؛

٣. خلاصه شدن «وظايف منتظران» در دعا براى تعجيل فرج و نزديك‌تر شدن ظهور منجى موعود؛

٤. تأكيد صرف بر «ولايت ورزى» (تولى) و غفلت از موضوع و مفهوم «برائت جويى» (تبرى) از مظاهر كفر و شرك و نفاق در عصر حاضر.

حضرت امام خمينى (ره) با طرح ديدگاه‌ها و نظرات بديع خود، باب جديدى را در حوزه مهدويت و انتظار گشود و شاخص‌هاى رويكرد مهدوى را دستخوش دگرگونى و تغيير اساسى ساخت. مطالعه اقوال و آثار ايشان نشان مى‌دهد كه بر اساس ديدگاه ايشان اين شاخصه‌ها عبارتند از:

١. توجه به امام مهدى (ع) به عنوان آخرين «حجت خدا» و امام حى و حاضرى كه نسبت به وضعيت حال مسلمانان نيز بى‌تفاوت نيست؛

٢. از نظر دور نداشتن «عصر غيبت» و ضرورت تلاش براى اصلاح وضع موجود با هدف زمينه‌سازى براى ظهور؛

٣. توسعه وظايف و تكاليف منتظران و منحصر ندانستن اين وظايف به دعا براى تعجيل فرج يا درخواست ملاقات با آن حضرت؛

اين رويكرد نقطه عطفى مهم در نگرش به جايگاه و كاركرد انديشه مهدويت و انتظار و سرآغاز طرح اين انديشه به عنوان مبناى انديشه سياسى شيعه در دوران غيبت بود.

مهم‌ترين ويژگى اين رويكرد تأكيد بر تشكيل حكومت زمينه‌ساز و تلاش براى برقرارى عدالت در جامعه به عنوان حركتى در جهت فراهم آوردن شرايط ظهور امام‌