مى دهد كه «تا سال ٢٠٢٠، يك مورد «بيوخطا»[١] و يا «بيوترور»[٢]، منجر به مرگ يك ميليون نفر خواهد شد». پروفسور «تى هومر ديكسون» نيز در همين راستا عقيده دارد كه بشر، خود، شرايط پيدايش يك فاجعه جهانى را مهيا كرده است. ما در اين مقطع، فقط مى توانيم «فروريختگى يك باره سيستم هاى اجتماعى، اقتصادى و بيوفيزيكى در مقياس جهانى را- زيرفشارهاى مختلف و تنگاتنگى كه بر آن وارد مى شود- انتظار بكشيم».

با همه اين اوصاف، ساختارها و سيستم هايى كه مسئول پيش بينى راه هاى تسكين ضربه و پيشگيرى از آن و يا حداقل آماده سازى، براى مقابله با آسيب هاى عظيم مقياس از جهت انسانى هستند، توانايى مقابله با آن را ندارند. كليه ساز مان هاى بنيادى، دولتى، غيردولتى و بين دولت ها و در واقع، تمام نهادهايى كه به اين يا آن دليل، «انسان دوستانه» خوانده مى شوند، هنوز كه هنوز است، گرفتار توقعات و برداشت ها و پروسه هايى مى باشند كه بيشتر مناسب مقابله با اورژانس ها و حفظ بقا در حال حاضر است. پروسه ها و روش هايى كه قديمى تلقى مى شوند.

در نيتجه، فرد بايد معضل سازمان هايى را كه تلاش مى كنند به دركى از آينده برسند، دريابد. پروفسور ريس اشاره مى كند كه در سال ١٩٣٧، آكادمى ملى علوم آمريكا، تحقيقى را كه هدف آن پيش بينى پيشرفت هاى علمى آينده بود، سازمان داد. او مى گويد: «اين گزارش، سند آموزنده اى براى آينده نگران تكنولوژى در زمان حاضر محسوب مى شود. اين گزارش، ارزيابى عالمانه اى از كشاورزى و پيدايش بنزين و لاستيك مصنوعى به دست داد. از آن مهم تر، غفلت آنان از بسيارى چيزهاى ديگر، نظير انرژى اتمى، آنتى بيوتيك ها، موتور جت، موشك و رفتن به فضا و اختراع كامپيوتر و مسلماً پيدايش ترانزيستور بود. اين كميته، از پيش بينى تكنولوژى هايى كه نيمه دوم قرن بيستم را زير نفوذ خود مى گرفتند، عاجز بود. از اين هم بدتر، عجز اين كميته در پيش بينى تغييرات سياسى و اجتماعى اين دوره بود».

مشكل سازمان ها (البته بيش از آنكه عدم قدرت پيش بينى آينده باشد) مشكل عدم قابليت آنان در نظارت و توجه و تحليل و تطبيق پذيرى با اوضاع جهانى است كه مشخصه عمده آن، تغييرات سريع و پيچيدگى آن است. از ميان نهادها، تنها آن هايى قادرند مسئوليت برخورد مؤثر با تغييرات سريع سياسى و تكنولوژيك و پيش بينى بحران هاى بالقوه بشرى را به عهده بگيرند كه قابليت و ظرفيت رودررويى با تغييرات سريع و پيچيدگى ها را دارا باشند. اين خصيصه، به سازمان هاى تطبيق پذير منحصر مى شود.

ساختار اين سازمان ها به گونه اى است كه قادرند، طيف وسيعى از تخصص هاى مختلف را تركيب كرده و به «زبان» هاى مختلف دانشمندان، مديران، سياست گذاران، اخلاق گران و مقامات تصميم گيرنده تكلم كنند. اين سازمان ها شهامت مقابله با قدرت ها و رويارويى با ضعف هاى آن ها در جواب گويى و مسئوليت پذيرى شان را دارا بوده و قادرند با ديگران كار و هميارى كنند. نهادها حتى اگر كاملًا مجهز و آينده نگر بوده و از درك تكنولوژى برخوردار باشند نيز قادر نيستند به تنهايى از عهده مسئوليت مقابله با بحران هاى حال و آينده برآيند. عموم آنان كه مستقيم يا غيرمستقيم به نحوى درگير اين مسئله هستند، خالصانه بايد در شكل دادن به نحوه برخورد با معضلات، شركت كرده و همكارى متقابل داشته باشند.

به نظر «ژ. ف. ريشارد»، معاون مديريت اروپا در بانك جهانى، براى تضمين تداوم بقاى كره زمين، حداقل بايد بيست معضل جهانى حل شود. اين مسائل از امور جهان شمولى شبيه گرم شدن كره آغاز شده و تا مسائلى نظير وضع قانون هاى بين المللى براى بيوتكنولوژى ادامه مى يابد. اما در حال حاضر، اين هواپيما بدون خلبان پرواز مى كند. متدهاى جارى مقابله با مسائل جهانى، در مقياس متناسبى با امر حاد روز نيست. سرسختى آمريكا در لاپوشانى تهديد جهانى خطر تغيير آب و هوا و تلاش آن كشور با همراهى برخى دولت هاى ديگر، در جهت از خط خارج ساختن عهد نامه هاى بين المللى اى كه در راه كند كردن اين روند تدوين شده، قابل توجه است.

پى نوشت ها:

[١].Randoph CPent

[٢].Agnes caamard

[٣]. پيشوند «بيو»(bio) در زبان انگليسى بيان كننده ارتباط كلمه با حيات، زندگى يا موجودات زنده مى باشد.

[٤]. پيشوند «بيو»(bio) در زبان انگليسى بيان كننده ارتباط كلمه با حيات، زندگى يا موجودات زنده مى باشد.