ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٩١ - ابرقهرمانان و قهرمانان تخيلى
ابرقهرمانان و قهرمانان تخيلى
دنياى كودكان امروز از قهرمانانى كه به هيچ عنوان وجود خارجى ندارند، پر است؛ قهرمانانى با قدرتها و ويژگىهاى متفاوت. به عبارتى، امروزه دنياى كودكان، دنياى قهرمانان و قهرمانانه است. به عنوان محبوبترين آثار تخيلى كه قهرمانمحور هستند، مىتوان به مجموعههاى «هرى پاتر»، «ارباب حلقهها»، «شرك»، «چگونه اژدهاى خود را تربيت كنيم»، «هابيت»، «نارنيا»، «شگفتانگيزان»، «ماداگاسكار»، «دلير»، «پانداى كونگفوكار»، «منِ نفرتانگيز»، «پيتر پن»، «بِن تِن»، «عصر يخبندان»، «داستان اسباببازى» و ... اشاره كرد؛ امّا ماجرا تنها به اينجا ختم نمىشود؛ بلكه بايد منتظر دسر هم باشيد! شاهد آن هستيم كه آثار تخيلى ديگرى نيز در كنار آثارى كه به آنها اشاره شد، موضوعيت دارند و در عينحال، از اهمّيت ويژهاى برخوردارند: ابرقهرمانان. مجموعههاى مختلف «سوپرمن»، «مرد عنكبوتى»، «بتمن»، «مرد آهنى»، «مردان ايكس»، «واچمن»، «كاپيتان آمريكا»، «هالك»، «انتقامجويان»، «تور»، «فلش»، «لاكپشتهاى نينجا» و «چهار شگفتانگيز»، همگى از طرق مختلف و به اشكال متفاوتى در اختيار اقشار مختلف مردم قرار مىگيرند.
ابرقهرمانان، در زمره قهرمانان ملّى و فراملّى قرار دارند. اينها نيز به نوبه خود، پيچيدگى خاصّى دارند. به تصوير كشيدن چنين قهرمانانى مىتواند كاركردهاى متفاوتى داشته باشد. يكى از كاركردهاى اين آثار در زمينه عمليات روانى، اين است كه مخاطبان، تا حدّى مشكلات واقعى موجود و برجسته در زندگى خود را فراموش مىكنند. همچنين چنانكه پيش از اين هم اشاره شد، از طرفى خيالشان از بابت مسائل كلان و بسيار پراهمّيت راحت مىشود؛ زيرا مىدانند و مطمئن شدهاند كه به طور قطع، افراد ديگرى در حال رسيدگى و پيگيرى دائمى اين موضوعات هستند و از طرف ديگر، حقّ اظهار نظر درباره اين دست از مسائل را به خود نمىدهند؛ زيرا مىدانند و مطمئن هستند كه چيزهايى وجود دارد كه آنها را نمىدانند و مهمتر اينكه با خود مىگويند: اصلًا به من چه! از تمام اينگونه زد و خوردهاى مهمّ جهانى و تصميمگيرىهاى مهمّ ملّى، تنها مشتى سمبل، ماچو، قصّه و صحنههاى اكشن بسيار حرفهاى، نصيب مردمى مىشود كه هيچچيز، هيچ ربطى به آنها ندارد. مردم فقط كار كنند، خريد كنند، بخورند، توليد مثل كنند، بخوابند و در خواب، تجربه پرواز مشترك با سوپرمن را داشته باشند.
مطالب فوق تنها بخشى از دامنه وسيع كاركردهاى اجتماعى، روانى، سياسى، فرهنگى و اقتصادى در حوزه سينما و عنصر بسيار مهمّ روايت، يعنى قهرمان هستند. در اين يادداشت كوتاه، مجال بحث و تبيين ديگر مطالب مرتبط با اين موضوع مهم نيست. اميدواريم كه مباحث مطرحشده بتواند براى پژوهشگران در حوزه سبك زندگى، مطالعات فرهنگى و سينمايى، مفيد قرار گيرد و بتوانند گونه شخصيتى قهرمان، رهبر، منجى يا هر اسم ديگرى را كه روى آن مىگذارند، بهتر تحليل و بررسى كنند.