ماهنامه موعود - مؤسسه فرهنگى هنرى موعود عصر - الصفحة ٣٣ - ٣ نفس رسول (مباهله)
پس از اين ماجرا، «آيه مباهله» نازل شد:
«فَمَنْحَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ ما جاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَ أَبْناءَكُمْ وَ نِساءَنا وَ نِساءَكُمْ وَ أَنْفُسَنا وَ أَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكاذِبِينَ؛[١]
پس هر كه در اين [باره] پس از دانشى كه تو را [حاصل] آمده، با تو محاجّه كند، بگو: «بياييد پسرانمان و پسرانتان، و زنانمان و زنانتان و همانند خودمان و خودتان را فرا خوانيم؛ سپس مباهله كنيم و لعنت خدا را بر دروغگويان قرار دهيم.»
در روز مباهله، آيه، تأويل يافت. نجرانيان، با بسيارى از اقوام و قبائل جمع شده بودند و رسول خدا (ص)، دست نوههاى خويش را در دست گرفتند و همانطور كه حضرت على (ع) در پيش روى آنها راه مىآمد و حضرت زهرا (س) پشت سر آنها حركت مىكرد، وارد ميدان مباهله شدند.
همينجا بود كه مسيحيان نجرانى، تحت تأثير سادگى و بىآلايشى و كمىتعداد اهل بيت (ع) به اين نتيجه رسيدند كه اگر آنها، دهان به نفرين باز كنند، جهان زير و رو مىشود. بنابراين از تصميم خود بازگشتند.
چنانچه گفتيم، رسول خدا (ص) براى نفرين روز مباهله، تنها ٤ نفر را با خود همراه كردند: حضرت اميرالمؤمنين (ع)، حضرت فاطمه زهرا (س) و حسنين (ع)؛ امّا در «آيه ٦١ سوره آلعمران» آمده است: «فرزندان ما در برابر فرزندان شما و زنان ما در برابر زنان شما و جان ما در برابر جان شما قرار مىگيرد ...»
واضح است منظور از فرزندان، حسنين (ع) و منظور از زنان، حضرت زهرا (س) هستند. مىماند «انفسنا» (خود ما، عين ما) و حضرت امير (ع). به اين ترتيب معلوم مىشود كه خداوند، حضرت على (ع) را نفس پيامبر (ص) و عين پيامبر خدا (ص) مىداند. كسى كه به حدّى شبيه پيامبر (ص) مىباشد كه مساوى با خود او قرار گرفته است.
امام رئوف، امام رضا (ع)، در مباحثه با علماى دربار مأمون ملعون، از آنها پرسيدند: «آيا مىدانيد معنى انفسنا و انفسكم چيست؟» علما گفتند: «مقصود خود پيامبر (ص) است.»
همچنين فرمودند:
«غلط گفتيد؛ همانا مقصود از آن (انفسكم) على (ع) است و يك دليلش گفته پيامبر (ص) است، هنگامىكه فرمود بايد بنىوليعه (تيرهاى از قبيله يمن بودند) باز ايستند و گرنه مردى بر سر آنها فرستم كه چون خود من است. [پيامبر (ص)] مقصودش على (ع) بود. اين خصوصيتى است كه احدى بر آن سبقت نجسته و فضيلتى است كه بشرى مخالف آن نيست، و شرفى است كه هيچ كس بر آن پيشى نگرفته؛ زيرا نفس على را چون خود قرار داده است ....»[٢]
اميرمؤمنان (ع) فرمودند:
«... من محمّدم و محمّد از من است. آن چنان كه خداوند در كتاب عزيزش از من، تعبير به نفس پيامبر نموده است: «انفسنا و انفسكم».[٣]
نفس كسى بودن، يعنى عين او بودن. عين كسى بودن مستلزم آن است كه نه تنها از صفات او برخوردار باشد، بلكه در مرتبه و جاه نيز با او يكسان باشد. فخر رازى در تحليل آيه مباهله، مىگويد:
... اين مانند هم بودن، اقتضاى مساوات بين آن دو در تمام وجوه،