زندگى نامه آيتاللّهالعظمى سيد محمدرضا گلپايگانى قدس سره به روايت اسناد - امامى، محمدمهدى - الصفحة ١٤١ - مواضع آيت الله گلپايگانى قدس سره از ١٣٥٦ تا پيروزى انقلاب اسلامى

خوددارى كنم و هر كمكى را از دستم مى‌آيد در ارتباط با مجروحين مضايقه نكنم.»[١]

آن‌چه كه در بررسى قيام ١٩ دى ماه حائز اهميت است، خاستگاه و عناصر شركت كننده در آن قيام است. اولين گروه شركت‌كننده در اين حركت تعدادى از اساتيد و مدرسان حوزه‌ى علميه‌ى قم بودند كه درس‌ها را به عنوان اعتراض تعطيل كردند و دسته‌ى ديگر طلاب جوان مدارس علميه بودند كه با سازماندهى تظاهرات آن را به يك حركت اعتراض‌آميز تبديل كردند و اين حركات اعتراض‌آميز دو گروه بود كه در روز ١٨ دى ماه ٥٦ با رفتن به منازل مراجع تقليد از جمله آيت الله گلپايگانى اين حركت را در روز ١٩ دى ماه ٥٦ به يك حركت ملى، مذهبى عليه رژيم تبديل كردند.

در رابطه با صراحت گفتار آيت الله گلپايگانى در برخورد با مسائل دى ماه ٥٦ و مخالفت شديد ايشان از برنامه‌هاى رژيم پهلوى، حجة الاسلام عبد الكريم عابدينى چنين نقل مى‌كنند:

«در روز نوزده دى از جمله بيوتى كه مراجعه شد، منزل آيت الله العظمى گلپايگانى بود. برخورد ايشان بسيار خوب و مطلوب بود. بعد از اين‌كه طلبه‌ها ناراحتى خود را از مقاله‌ى توهين‌آميز اطلاعات خدمت ايشان ابراز كردند، آن مرحوم سخنانى ايراد فرمودند؛ آن‌چه كه از ماحصل آن در ذهن من مانده اين است كه اين‌ها به آن آقا توهين نكردند بلكه به ما توهين كردند؛ چرا كه هدفشان اين بود كه بگويند تنها آن آقا با ما (رژيم) مخالف است. يعنى ما موافقيم در حالى كه تهمت موافقت به ما نمى‌چسبد و ما در گذشته با آنان مخالف بوده‌ايم.

اكنون هم مخالف هستيم و در آينده هم مخالف خواهيم بود. طلبه‌ها از صراحت لهجه در ابراز مخالفت مرحوم آيت الله گلپايگانى با رژيم بسيار خوشحال شدند و احساس كردند كه از اين ملاقات نتيجه‌ى مطلوبى به دست آورده‌اند.»[٢]

آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه در روز ٢٩ بهمن ماه، چهلمين روز حادثه‌ى تاريخى شهداى ١٩

[١]. همان

[٢]. على شيرخانى، پيشين، ص ١٤٣