زندگى نامه آيتاللّهالعظمى سيد محمدرضا گلپايگانى قدس سره به روايت اسناد - امامى، محمدمهدى - الصفحة ١٠٥ - آيت الله گلپايگانى قدس سره و تبعيد امام خمينى قدس سره
مذهب و دين اسلام است. حقير انزجار شديد خود را از اين توهينات، اظهار و اعلام مىدارم ...[١]»
آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه و تبعيد امام خمينى قدّس سرّه
در مهر ماه سال ١٣٤٣ قانونى از مجلس شوراى ملى گذشت كه براساس آن به نظاميان آمريكايى مأمور در ايران و وابستگانشان مصونيت سياسى اعطا مىشد و كليهى مستشاران آمريكايى در ارتش، از حيطهى قانون ايران بركنار مىشدند، به طورى كه اگر آنان مرتكب جرم و جنايتى در ايران مىگرديدند در دادگاههاى ايران جوابگو نبودند.
وزارت دفاع آمريكا مدتها بود كه ايران را براى بستن چنين قراردادى تحت فشار گذاشت. امام خمينى قدّس سرّه كه از حضور مستشاران نظامى و امنيتى آمريكا در ايران آگاهى داشت و از تصويب كاپيتولاسيون نيز اطلاع يافته بود، تصميم گرفت تا اين توطئهى بزرگ و ننگين را افشا كند، ازاينرو، در حالى كه رژيم مىكوشيد تا با برگزارى تبليغاتى پرزرقو برق جشن چهارم آبان ١٣٤٣ ه. ش- مصادف با چهل و پنجمين سالروز تولد شاه- اين مسئله را به دست فراموشى سپارد. امام خمينى قدّس سرّه سخنرانى خود را در همان روز ايراد و در همهجا منتشر نمود. امام خمينى قدّس سرّه در ٤ آبان ١٣٤٣ ه. ش در ساعت ٣٠/ ٨ صبح در حالى كه ناراحت و برافروخته به نظر مىرسيد، سخنرانى تاريخى خود را در جمع هزاران نفر از مردم ايراد نمود؛ ايشان سخنان خود را پس از نام خدا به آيهى استرجاع (انا لله و انا اليه راجعون) شروع كرده، اظهار داشت:
«رژيم ايران، استقلال كشور را فروخت و در عمل، دستنشاندگى خود را به آمريكا اعلام داشت؛ چنين روزى عزاى ملت است و جا دارد مردم بر سر در منزل و مغازههاى خود، پرچم سياه بياوزيند.»
وى دولت و مجلس ايران را «نوكران» آمريكا ناميد و قدرتهاى شرق و غرب را به شدت محكوم كرد:
«اگر كسى سگ آمريكايى را با اتومبيل زير بگيرد بازخواستش مىكنند، حتى اگر
[١]. مركز اسناد انقلاب اسلامى، پيشين، ص ١٤٣.