زندگى نامه آيتاللّهالعظمى سيد محمدرضا گلپايگانى قدس سره به روايت اسناد - امامى، محمدمهدى - الصفحة ١٠٤ - آيت الله گلپايگانى قدس سره و قيام ١٥ خرداد ٢٤٣١ و زندانى شدن امام خمينى قدس سره
مملكت شيعه و حمايت از دين، همهگونه مصيبت را استقبال مىكنيم و به آنها كه مىگويند روحنيت نبايد در سياست دخالت كند اعلام مىكنم كه دين ما دين اسلام و سياست ما سياست اسلامى است و مسلمان از سياست و نظارت در امور كشور اسلامى نمىتواند بركنار بماند تا چه رسد به فقها و مجتهدين كه داراى مقام زعامت شرعيه و نيابت عامه هستند ...»[١]
به طور كلى قيام ١٥ خرداد و بازداشت امام خمينى قدّس سرّه و اعلاميهى مراجع قم از جمله آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه در محكوميت شاه و دفاع از امام خمينى قدّس سرّه آثار عمدهاى از خود بر جاى نهاد؛ نخست، رهبرى حركتهاى مخالف رژيم را به مذهبىها منتقل كرد و ملىگرايان و چپىها را به حاشيه راند. دوم، اينكه كشتار مردم در قيام فوق چهرهى مزورانهى شاه را كه تا آن زمان تقصيرها را به گردن نخست وزير مىانداخت افشا نمود و انقلابيون پس از آن به راههاى اصلاحطلبانه پشت كرده و سرنگونى نظام سلطنتى را خواستار شدند. سوم، اينكه از آن پس طرد همهى قدرتهاى بيگانه از ايران مورد توجه قرار گرفت و سرانجام قيام ١٥ خرداد، آغاز نهضت و نقطهى بازگشت به خويشتن، شد.
از آن پس انجمنهاى اسلامى در نقاط مختلف پديد آمدند و جو غير اسلامى در دانشگاهها و ديگر مجامع به آرامى شكسته شد.
آيت الله گلپايگانى قدّس سرّه بعد از گذشت ١٦ روز از زندانى شدن امام خمينى قدّس سرّه دوباره اعلاميه مىدهند و اين حركت غير اسلامى را اهانت به مذهب و دين اسلام دانسته، اظهار مىدارند:
«امروز شانزده روز است كه حضرات آيات عظام و علماى بزرگ و مبلغين عالىمقام شيعه در بازداشت به سر مىبرند. ما مىدانيم اين اهانتها موجب تحقير رجال روحانى نمىشود و براى ما باعث افتخار است كه به جرم دفاع از حريم احكام قرآن، زندانى و به ائمهى طاهرين عليهم السّلام تأسى داشته باشيم. تاريخ مذهب شيعه براى اولياء دين از اينگونه حوادث و حبسها بسيار ديده است ...
بازداشت حضرت آيت الله آقاى خمينى ... بازداشت ملت شيعه و اهانت به
[١]. همان، صص ١٣٦- ١٣٧.